یعنی چه
تقلیص در لغت به معنای کاهش دادن، محدود کردن و کاستن از مقدار یا حجم چیزی است. در کاربرد قدیمی و اصیل خود در زبان عربی و لغتنامه دهخدا، به معنای درهم کشیدن، برچیدن و گرد آوردن دامن جامه یا فراهم آمدن چیزی نیز به کار رفته است.
تلفظ
این واژه مصدری از باب تفعیل در زبان عربی است که به صورت ساکن روی قاف و با یای کشیده خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «کاهش دادن» یا «درهمکشیدگی»، واژه تقلیص با ۵ حرف یا معادلهای آن به کار میرود.
به انگلیسی
در متون تخصصی و بازرگانی، برای مفاهیمی مثل «تقلیص بودجه» از واژه Reduction استفاده میشود.
به فارسی
به جای استفاده از واژه عربی تقلیص، در زبان فارسی میتوان از واژگان اصیل و روانی چون «کاهش»، «کاستن»، «کمسازی» و در متون فیزیکی از «انقباض» استفاده کرد.
نماد چیست
تقلیص یک مفهوم لغوی، ریاضی یا اقتصادی مربوط به کم شدن و کاهش پیدا کردن است؛ بنابراین نماد اسطورهای، آیینی یا تصویر نمادین خاصی در فرهنگها برای آن تعریف نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل تقلیص
واژه «تقلیص» یک مصدر عربی از ریشه سه حرفی «ق ل ص» و از باب تفعیل است که در زبان فارسی کاربرد اداری، اقتصادی و رسمی دارد. امروزه وقتی از تقلیص صحبت میشود، بیشتر مفهوم کاهش دادن و محدود کردن (مانند تقلیص هزینهها یا تقلیص نیروها) به ذهن متبادر میشود که بر گرفته از کاربرد مدرن این واژه است.
با این حال، در ریشهشناسی اصیل و فرهنگهای کهن مانند دهخدا، این کلمه به معنای درهمکشیده شدن، جمع شدن و برچیدن دامن لباس نیز آمده است که قرابت معنایی نزدیکی با واژه «تقلص» به معنی انقباض دارد. این واژه در قرآن کریم به کار نرفته است و نباید آن را با کلمات مشابهی چون تقدیس اشتباه گرفت.