یعنی چه
این عبارت کنایه از دستاویز قرار دادن یک موضوع (غالباً ناچیز، قدیمی یا بیربط) به عنوان بهانه، مبالغه درباره آن و برانگیختن احساسات دیگران برای رسیدن به اهداف شخصی یا سیاسیِ باطل است. در واقع به معنی بزرگنمایی یک اتفاق برای حق به جانب نشان دادن خود و کوبیدن حریف است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع با مفهوم دستاویز و بهانه سیاسی یا مبالغه، عبارت «پیرهن عثمون» با ۱۰ حرف یا شکل رسمی آن «پیراهن عثمان» با ۱۱ حرف قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل واژهبهواژه ندارد، اما از نظر مفهوم کاربردی از کلمات فوق برای رساندن معنای سوءاستفاده از یک موضوع به عنوان پوشش استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح ریشه در تاریخ صدر اسلام دارد و دقیقاً با همین لفظ و مفهوم عینی در زبان عربی نیز به کار میرود.
به ترکی
در ترکی استانبولی علاوه بر ترجمه لفظی، از اصطلاحات مربوط به استفاده از یک موضوع به عنوان آتو یا بهانه برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق و اصطلاحات هممعنی این عبارت در زبان فارسی شامل واژگانی چون بهانه، دستاویز، آلتِ فعل، مستمسک و عذرِ بدتر از گناه است. همچنین عبارت کنایی «چماق کردن یک موضوع» مترادف کاربردی آن است.
نماد چیست
این عبارت در ادبیات و فرهنگ عامه نمادِ نفاق، مظلومنمایی دروغین، عوامفریبی (پوپولیسم) و استفادهٔ ابزاری از احساسات مذهبی یا انسانی مردم برای پنهان کردن نیات شوم سیاسی و شخصی است.
جمعبندی و توضیح کامل پیرهن عثمون
اصطلاح و ضربالمثل معروف «پیرهن عثمون» (یا پیراهن عثمان) ریشه در یک واقعه تاریخی صدر اسلام در سال ۳۵ هجری دارد. پس از کشته شدن عثمان بن عفان، خلیفه سوم، پیراهن خونآلود او به عنوان یک ابزار تبلیغاتی و جنگ روانی توسط معاویه در شام بر سر منبر آویخته شد تا احساسات مردم را تحریک کرده و با متهم ساختن امام علی (ع)، جنگ صفین را به راه بیندازند.
این واقعه تاریخی به مرور زمان در فرهنگ و زبان فارسی به صورت یک ضربالمثل کنایی درآمد. امروزه وقتی کسی موضوعی ناچیز، قدیمی یا بیربط را بهانه قرار میدهد و با بزرگنمایی و مبالغه درباره آن سعی میکند احساسات دیگران را برانگیزد تا به منافع شخصی یا سیاسی خود برسد، اصطلاحاً میگویند آن موضوع را «پیرهن عثمون» کرده است.
این عبارت در حقیقت نماد بارز مظلومنمایی دروغین، نفاق و عوامفریبی است که در آن فرد با حق به جانب نشان دادن خود، نیت واقعیاش را پنهان میکند. در زبانهای دیگر مانند عربی عیناً همین اصطلاح وجود دارد و در انگلیسی و ترکی نیز با مفاهیمی چون دستاویز سیاسی و آتو قرار دادن تعبیر میشود.