یعنی چه
در لغت به هر موجود یا شیء مؤنثی گفته میشود که پوست یا ظاهری آمیخته از نقطهها یا خالهای سیاه و سفید (پیسه) داشته باشد؛ مانند مار پیسه یا مرغ ابلق. در اصطلاح بدیع و ادبیات نیز به شعر یا کلامی میگویند که حروف آن به صورت یکدرمیان منقوط (نقطهدار) و مهمل (بینقطه) باشند. این واژه مجازاً به معنای فتنهٔ سخت و تاریک نیز به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این واژه در زبان مبدأ (عربی) به صورت «الرَّقْطاء» با فتح راء و سکون قاف است که در فارسی به تخفیف «الرقطا» خوانده و نوشته میشود.
در جدول
پاسخ مد نظر در جدول برای این واژه ۶ حرفی، خودِ کلمهٔ «الرقطا» است. معادلهای دیگر آن در جدول شامل پیسه، ابلق و ابرش هستند.
به عربی
این واژه ریشهٔ کاملاً عربی دارد و از مادهٔ «رـقـط» به معنای آمیختگی رنگ سیاه و سفید به صورت نقطهنقطه گرفته شده است.
به فارسی
برگردان و معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی شامل واژههای «پیسه» (سیاه و سفید)، «ابلق» و «خالخالی» است. در حوزه ادبیات نیز معادل آن «کلام منقوطِ یکدرمیان» میباشد.
در قرآن
بررسی آیات شریف قرآن نشان میدهد که کلمهٔ «الرقطا» یا «الرقطاء» در متن کتاب آسمانی کاربرد مستقیمی ندارد و واژهای قرآنی به شمار نمیرود.
نماد چیست
در فرهنگ و ضربالمثلهای عربی، عبارت «الحیّة الرقطاء» (مار خالخالی سیاه و سفید) به عنوان نماد بارز فتنههای پنهان، خیانت، خطر شدید و انسانهای چندرنگ و منافق به کار میرود. همچنین در جغرافیا و فقه، نام مکانی قدیمی در مکه است که در احکام حج ذکر میشود.
جمعبندی و توضیح کامل الرقطا
واژهٔ «الرقطا» (یا الرقطاء) ریشهای عربی دارد و در اصل به معنی موجود یا شیء مؤنثی است که ظاهر یا پوست آن از خالها و نقطههای سیاه و سفید تشکیل شده باشد؛ مانند مار پیسه، گوسفند دو رنگ یا مرغ ابلق. این کلمه پس از ورود به زبان و ادبیات فارسی، کاربردهای ظریفتری پیدا کرد.
در حوزهٔ اصطلاحات ادبی و صنعت بدیع، الرقطا به کلام یا شعری گفته میشود که حروف آن به شکل هنرمندانهای یکیدرمیان نقطهدار و بینقطه باشند. علاوه بر این، در فرهنگ عامه و مَثَلها، این واژه به دلیل شباهتش به مار خالخالیِ سمی، مجازاً به عنوان نمادی از فتنههای سخت، تاریک، نفاق و خیانتهای پنهانی به کار میرود.