یعنی چه
در لغت و علوم قرآنی، واژه «سور» جمع «سوره» است و «حوامیم» نیز یک جمع غیرقیاسی و قراردادی برای حروف مقطعه «حم» محسوب میشود. بنابراین، عبارت «سور حوامیم» یعنی سورههایی که با حروف مقطعه «حم» (حا-میم) شروع میشوند و شامل هفت سوره پیوسته در قرآن است.
تلفظ
این ترکیب در زبان فارسی و عربی به صورت «سُوَرِ حَوامیم» تلفظ میگردد. کلمه نخست با ضمه روی حرف سین و فتحه روی واو، و کلمه دوم با فتحه روی حاء و کشیدگی مصوت «آ» خوانده میشود.
در جدول
در حل جداول کلمات متقاطع، پاسخ مستقیم این عبارت ۹ حرف دارد. طراحان جدول ممکن است از مترادفهای این دسته از سورهها مانند «حوامیم سبعه» یا «حامیمات» نیز به عنوان پاسخ استفاده کنند.
به انگلیسی
در مطالعات اسلامی و متون انگلیسی، معمولاً از برگردان آوایی نام این سورهها استفاده میشود و یا مستقیماً به حروف مقطعهای که با آن شروع میشوند (Ha-Meem) اشاره میگردد.
به عربی
در کتب تفسیر و علوم قرآنی عربی، برای این دسته از سورهها از همین عبارت اصلی یا ترکیبات دیگری همچون «ذوات حم» و «آل حم» استفاده میشود تا پیوستگی آنها را نشان دهند.
به فارسی
این عبارت تماماً ریشه در زبان و صرف عربی دارد؛ واژه «سور» از ریشه (س و ر) به معنای رفعت یا دیوار شهر است و «حوامیم» نیز صیغهای ابداعی است. در زبان فارسی معادل تککلمهای و سره برای آن نداریم، اما معمولاً از عباراتی نظیر «سورههای حامیمدار» یا «هفت سوره حم» برای بیان مفهوم آن استفاده میکنیم.
در قرآن
این اصطلاح در متن خودِ قرآن نیامده است، بلکه اصطلاحی معروف در علوم قرآنی است. حوامیم به ۷ سوره پیدرپی مکی در مصحف شریف اشاره دارد که شامل سورههای: غافر (مؤمن)، فصلت، شوری، زخرف، دخان، جاثیه و احقاف (از سوره ۴۰ تا ۴۶) است. ویژگی جالب این سورهها این است که بلافاصله پس از «حم»، سخن از قرآن و نزول وحی به میان میآید.
جمعبندی و توضیح کامل سور حوامیم
عبارت «سور حوامیم» اصطلاحی نامآشنا در علوم قرآنی است که به مجموعهای بینظیر از هفت سورهٔ مکی و پیدرپی قرآن کریم اطلاق میشود. این سورهها که از سوره غافر آغاز و به سوره احقاف ختم میشوند، همگی با حروف مقطعه رمزآلود «حم» (حا-میم) آغاز میگردند. در فرهنگ اسلامی، پیوستگی و انسجام محتوایی این سورهها که حول محورهایی چون توحید، وحی و معاد میگردد، توجه بسیاری از مفسران را به خود جلب کرده است.
در روایات و احادیث اسلامی از سور حوامیم با تعابیر بسیار زیبا و لطیفی چون «عروس قرآن»، «میوه قرآن» (ثمرة القرآن) و «دیباج القرآن» (حریر و دیباچه قرآن) یاد شده است. این نامگذاریها نشان از جایگاه ویژه، لحن آهنگین و ساختار باشکوه این بخش از کلام وحی دارد که همواره مورد توجه ویژهٔ قاریان و قرآنپژوهان بوده است.