یعنی چه
بعثیسم یا بعثگرایی، یک ایدئولوژی سیاسی، ناسیونالیستی و پانعرب است که بر پایه سه اصل «وحدت عربی، آزادی از استعمار و سوسیالیسم عربی» استوار است. هدف اصلی این تفکر، رستاخیز فرهنگی-سیاسیِ اعراب و تشکیل یک کشور واحد عربی است که نمود تاریخی آن در حزب بعث عراق و سوریه دیده میشود.
تلفظ
این واژه به صورت بَعْثْایسم (Ba'athism) تلفظ میشود که ترکیبی از کلمه عربی بَعْث و پسوند ایسم است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، به عنوان پاسخ برای پرسشهایی نظیر «ایدئولوژی حزب صدام» یا «مکتب رستاخیز عربی»، کلمه ۶ حرفی «بعثیسم» یا معادلهای آن به کار میرود.
به انگلیسی
واژه انگلیسی Ba'athism مستقیماً از ریشه عربی آن اقتباس شده و در متون سیاسی جهان به همین شکل شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی این واژه «بعثگرایی» یا «ملیگرایی عربی» هستند. ریشه بخش اول آن عربی (بَعْث به معنی برانگیختن و رستاخیز) و بخش دوم آن پسوند مکتبساز فرانسوی/انگلیسی (ـیسم) است. واژگان همخانواده آن «بعثی» و «بعث» و متضادهای آن «انترناسیونالیسم» و «اسلامگرایی سیاسی» هستند.
در قرآن
خود واژه «بعثیسم» به عنوان یک مکتب سیاسی مدرن قرن بیستمی در قرآن وجود ندارد. اما ریشه آن یعنی «بَعْث» و مشتقاتش دهها بار در قرآن به کار رفتهاند که در دو مفهوم کلی هستند: ۱. برانگیختن و زنده کردن مردگان در قیامت (مانند آیه ۵ سوره حج) و ۲. مبعوث کردن و فرستادن پیامبران برای هدایت مردم (مانند آیه ۲۱۳ سوره بقره).
نماد چیست
نماد رسمی این تفکر، پرچم حزب بعث (سه نوار افقی سیاه، سفید، سبز با مثلث قرمز در سمت چپ) است که پایه پرچم کشورهای سوریه و عراقِ دوران صدام شد. همچنین شعار «أُمَّةٌ عَرَبِیَّةٌ وَاحِدَةٌ ذَاتُ رِسَالَةٍ خَالِدَة» (امت عربی واحد، دارای رسالتی جاودان) و نشان عقاب از نمادهای آن است.
جمعبندی و توضیح کامل بعثیسم
بعثیسم یا بعثگرایی یک جریان سیاسی و ایدئولوژیک مدرن در جهان عرب است که در دهه ۱۹۴۰ میلادی توسط میشل عفلق و صلاحالدین بیطار در دمشق پایهگذاری شد. این مکتب بر سه رکن اساسی یعنی اتحاد میان کشورهای عربی، رهایی از سلطه و استعمار خارجی، و نوعی سوسیالیسم بومی و قومی استوار است که هدف غایی آن ایجاد یک دولت واحد و مقتدر عربی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا بود.
این تفکر به دلیل ماهیت سکولار و ناسیونالیستی خود، خطمشی متفاوتی با جریانهای اسلامگرایی یا جهانوطنی داشت و در طول تاریخ معاصر، نمود اصلی قدرت خود را در حکومتهای حزب بعث عراق به رهبری صدام حسین و حزب بعث سوریه به رهبری خاندان اسد نشان داد. هرچند که در عمل، تفکرات اولیهی آن به سمت اقتدارگرایی نظامهای حاکم سوق پیدا کرد.