یعنی چه
این عبارت در اصل یک جمله پرسشی منفی در زبان عربی است. در مفهوم کنایی و کاربردی به معنای «آیا آگاه نشدی؟»، «آیا فکر نکردی؟» و جلب توجه مخاطب به یک حقیقت آشکار و روشن به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت با فتحهی همزه، سکون میم و فتحهی تاء و راء به صورت «اَلَمْ تَرَ» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این پرسش که به سوره فیل یا عبارت ابتدایی آن اشاره دارد، خود واژه «الم تر» با ۵ حرف است.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این عبارت معمولاً به صورت پرسش از دیدن یا تعمق کردن ترجمه میشود.
به عربی
در خود زبان عربی، این ترکیب مضارع مجزوم را میتوان با افعال قرینهای مانند علم و نظر هممعنی دانست.
به فارسی
برگردان دقیق و روان این عبارت به زبان فارسی «آیا ندیدی؟» است که در متون کهن گاه به صورت «مگر ندیدهای» نیز ترجمه شده است.
در قرآن
این عبارت ۳۱ بار در قرآن کریم تکرار شده است. مشهورترین کاربرد آن در آیه نخست سوره فیل است: «أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ» که در فرهنگ عامه مردم ایران، این سوره را به همین نام «الم تر» نیز میشناسند.
جمعبندی و توضیح کامل الم تر
عبارت «الم تر» یک جملهواره استفهامی عربی متشکل از حرف پرسش، حرف جزم و فعل مضارع از ریشه «رأی» است که به دلیل کاربرد گسترده در متون دینی و ادبی، به فرهنگ لغات فارسی راه یافته است. این عبارت در معنای ظاهری یعنی «آیا ندیدی؟» و در مفهوم کنایی به معنای «آیا آگاه و متوجه نشدهای؟» برای جلب توجه مخاطب به کار میرود.
در فرهنگ و سنت ایرانی، این کلمه پیوند عمیقی با قرآن کریم دارد؛ چرا که آیه آغازین سوره فیل با این عبارت شروع میشود. در اصطلاح عامیانه قدیمی، بسیاری از مردم به جای عنوان «سوره فیل»، از آن با نام سوره «الم تر کیف» یا به اختصار «الم تر» یاد میکردند که به داستان نابودی سپاه ابرهه اشاره دارد.