یعنی چه
چینهدان بخشی از دستگاه گوارش پرندگان و برخی حشرات است که در امتداد مری قرار دارد. این عضو وظیفه انباشتن، ذخیره موقت و نرم کردن غذا را پیش از ورود به معده یا سنگدان بر عهده دارد.
تلفظ
این واژه از دو بخش «چینه» (در زبان پهلوی به معنی دانه و طعمه مرغ) و پسوند ظرف «دان» ترکیب شده است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، کلمه ۷ حرفی «چینهدان» یا مترادفهای قدیمی آن مانند حوصله، ژاغر و جاغر به عنوان پاسخ برای کیسه غذای مرغ به کار میروند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای نامیدن این بخش آناتومیک در پرندگان و جانداران از واژههای Crop یا Craw استفاده میشود.
به ترکی
واژه Kursak در زبان ترکی دقیقاً معادل چینهدان در زبان فارسی است و به همین بخش از لوله گوارش اشاره دارد.
به فارسی
چینهدان واژهای اصیل و مرکب در زبان فارسی است. از واژههای هممعنی و قدیمی آن میتوان به حَوصَله، ژاغر، جاغر، شاغر، کژار، چِلقدان و علفدان مرغ اشاره کرد. کلمات چینه و چنهدان نیز همخانواده آن هستند.
نماد چیست
در ادبیات، چینهدان مظهر طمع، جمعآوری مال یا ظرفیت درونی است. اصطلاح کنایی «چینهدان کسی را تکاندن» به معنی زیر زبان کسی را کشیدن و فاش کردن اسرار اوست. همچنین در احکام فقهی، داشتن چینهدان ملاک حلالگوشت بودن پرندگان است.
جمعبندی و توضیح کامل چینه دان
چینهدان یکی از واژگان اصیل، مرکب و کهن زبان فارسی است که از ترکیب «چینه» (به معنای دانه و طعمه مرغ در زبان پهلوی) و پسوند مکان «دان» تشکیل شده است. از نظر کالبدشناسی، این واژه به کیسهای غشایی در امتداد مری پرندگان و برخی حشرات اطلاق میشود که کارکرد اصلی آن ذخیره، انباشتن و مرطوب ساختن خوراک پیش از انتقال به سنگدان یا معده است. اگرچه این واژه در متن قرآن نیامده، اما در فقه اسلامی وجود چینهدان یکی از نشانههای اصلی برای تشخیص پرندگان حلالگوشت محسوب میشود.
در ادبیات فارسی و فرهنگ عامیانه، چینهدان علاوه بر کاربرد زیستشناختی، واجد معانی کنایی و نمادین نیز شده است. این عضو معمولاً مظهر اندوختن مال، طمع، پنهانکاری یا ظرفیت درونی افراد به شمار میرود. برای نمونه، اصطلاح معروف «چینهدان کسی را تکاندن» کنایه از تخلیه اطلاعاتی، حرف کشیدن یا آشکار کردن رازهای پنهان یک شخص است. کلماتی مانند حوصله، ژاغر و جاغر از معروفترین مترادفهای این واژه در لغتنامههای معتبر هستند.