معنی
نسخهبرداری در لغت به معنای نوشتن مکتوبی از روی متن دیگر و سواد برداشتن است. این اصطلاح در علوم مدرن مانند زیستشناسی نیز کاربرد دارد و به فرآیند مهم ساختن رشته RNA از روی الگو و رشته DNA در سلول گفته میشود.
یعنی چه
عبارت نسخهبرداری یعنی اقدام به تکثیر و انتقال دقیق دانش، متن یا دادهها از یک منبع اولیه به یک منبع جدید، به طوری که نسخه دوم کاملاً با نسخه اول مطابقت داشته باشد.
مترادف
این واژهها در متون کهن و معاصر همگی به عمل تکثیر و بازنویسی عین سند اشاره دارند.
متضاد
این واژه متضاد مستقیم و واحدی ندارد، اما مفاهیمی که به خلق اثر اولیه، تولید متن جدید و اصالت مبدا اشاره میکنند، متضاد مفهومی آن هستند.
هم خانواده
واژههای همخانواده عمدتاً از ریشه عربی «ن س خ» مشتق شدهاند که در زبان فارسی کاربرد فراوانی دارند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «نسخه برداری» دقیقاً دارای ۱۰ حرف است و به عنوان پاسخ راهنما برای کلماتی چون رونویسی یا کپیبرداری استفاده میشود.
به انگلیسی
علاوه بر انگلیسی، در زبان عربی از واژههای «اِستِنسَاح» و «نَسْخ» و در زبان ترکی از واژه «Kopyalama» به عنوان معادلهای دقیق استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل نسخه برداری
واژه «نسخهبرداری» یک اصطلاح مرکب (عربی - فارسی) است که از ترکیب واژه عربی «نسخه» (به معنی رونوشت یا مکتوب) و مصدری از فعل فارسی «برداشتن» ساخته شده است. این اصطلاح در اصل به معنای عمل رونویسی و کپی کردن دقیق یک نوشته، سند یا کتاب از روی نمونه اصلی آن است که در گذشته به صورت دستی توسط کاتبان و امروزه به صورت دیجیتال انجام میشود.
این واژه ریشه عمیقی در فرهنگ لغت دارد؛ به طوری که مفهوم ریشه آن (ن-س-خ) در قرآن کریم نیز به معنای ثبت، رونویسی و نگهداری اعمال انسانها در آیه ۲۹ سوره جاثیه به کار رفته است. در دنیای مدرن، معنای این واژه فراتر از کاغذ رفته و در نمادهای کامپیوتری (مانند آیکون دو برگه روی هم برای دستور کپی) تجلی یافته است.
علاوه بر کاربردهای ادبی و اداری، نسخهبرداری یک اصطلاح بسیار کلیدی در علم زیستشناسی سلولی و مولکولی است. در این شاخه علمی، به فرآیند ساختن یک رشته RNA از روی الگوی رشته DNA، نسخهبرداری یا ترانسکریپسیون میگویند که گام نخست در بیان ژنها و سنتز پروتئینها به شمار میرود.