معنی
تنبل به فردی سست، کم-تحرک و کند در انجام کارها اطلاق میشود که از تلاش گریزان است. در متون کهن فارسی (مانند اشعار رودکی و فردوسی)، این کلمه با تلفظ «تُمبُل/تَمبُل» به معنی مکر، حیله و نیرنگ نیز به کار میرفته است، اما معنای امروزی آن صفت فرد کاهل است.
یعنی چه
عبارت تنبل در اصطلاح به فرد یا موجودی گفته میشود که به دلیل بیانگیزگی یا پایین بودن سطح انرژی، وظایف خود را به تعویق میاندازد و تمایلی به تحرک ندارد.
مترادف
واژههای فوق همگی بر مفهوم عدم تمایل به فعالیت، سستی در عمل و ترجیح استراحت بر کار دلالت دارند.
متضاد
این کلمات نشاندهنده ویژگیهای فردی هستند که با انگیزه، سرعت و پشتکار فراوان به انجام امور میپردازد.
هم خانواده
واژه تنبل یک کلمه جامد فارسی است؛ بنابراین مانند کلمات عربی دارای ریشه اشتقاقی سه حرفی نیست، اما مشتقات و ترکیبات فعلی و اسمی متعددی در زبان فارسی دارد.
ریشه
این واژه در زبانهای ایرانی میانه به معنای تنپرور یا سنگینتن بوده و ماهیتی توصیفی داشته است. اصالت این کلمه فارسی است و از این زبان به زبانهای همسایه مانند ترکی (Tembel)، عربی (به صورت طنبل) و اردو وام داده شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای پرسش تنبل در جدول کلمات متقاطع، با توجه به تعداد حروف، خود واژه «تنبل» (۴ حرف) یا معادلهای آن نظیر «کاهل» و «سست» است.
به انگلیسی
رایجترین معادل انگلیسی این واژه Lazy است. در زبان عربی از صفت كَسْلان و در زبان ترکی از واژه Tembel که از فارسی وام گرفته شده، استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل تنبل
واژه «تنبل» در زبان فارسی نمایانگر فردی است که از کار، تلاش و تحرک گریزان است و ترجیح میدهد وقت خود را به سستی و بیحالی بگذراند. این واژه ریشهای اصیل و ایرانی دارد که در طول تاریخ به زبانهای همسایه مانند ترکی و عربی نیز راه یافته است. جالب اینجاست که در متون کهن فارسی، این کلمه گاهی به معنای مکر و جادو نیز استفاده میشده، اما امروزه صرفاً وجهه اخلاقی و رفتاری کاهلی را در بر میگیرد.
اگرچه خود لفظ «تنبل» به دلیل فارسی بودن در قرآن کریم نیامده است، اما مفهوم آن در قالب واژههایی چون «کُسَالَیٰ» (مانند توصیف نماز خواندن منافقان با سستی و کسالت) مطرح شده و مورد نکوهش قرار گرفته است. در فرهنگ عامه و ادبیات، تنبلی نماد تعلل و سستعنصری است؛ همانطور که در طبیعت، پستانداری به همین نام (Sloth) به دلیل حرکات بسیار کندش، به نماد عینی این صفت تبدیل شده است.