یعنی چه
این عبارت یک ترکیب وصفی ادبی است که از واژه فارسی «چنگ» (ساز موسیقی) و واژه عربی «حزین» (غمانگیز) ساخته شده است. در ادبیات، اشاره به موسیقی سوزناک، نغمههای غمآلود و حالتی از حزن و اندوه عمیق دارد که از طریق ساز یا صدای ناله بیان میشود. این واژه کلاسیک و معمولی است و در متون کهن به عنوان آرایه ادبی به کار میرود.
تلفظ
چنگ (با فتح چ و سکون نون و گاف) + کسره اضافه + حزین (با فتح حا و سکون زاء و یاء).
در جدول
اگر در جدولهای متقاطع با راهنمایی مانند «نوای غمانگیز ساز» یا «ساز موسیقی اندوهناک» مواجه شدید، پاسخ دقیق آن ترکیب ۷ حرفی «چنگ حزین» است.
به انگلیسی
در ترجمه عبارات ادبی انگلیسی، از کلمه Plaintive برای نشان دادن حزن و اندوه عمیق در سازها استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای ساز چنگ از واژه القیثار استفاده میشود و ترکیب آن با الحزین همان معنای وصفی را میسازد.
به ترکی
واژه چنک در ترکی عثمانی و قدیمی مستقیماً به همین ساز اشاره دارد و درتلی به معنای دردمند است.
نماد چیست
در شعر و عرفان فارسی، ساز چنگ به دلیل شکل ظاهری (خمیده بودن مانند قامت عاشق) و این حقیقت که تا نواخته نشود صدایی از خود ندارد، نماد تسلیم محض، دلتنگی شدید و فردی است که وجودش بازیچه دست تقدیر یا معشوق است. حزین بودن این چنگ، جلوهای از فراق و هجران در ادبیات عاشقانه است.
جمعبندی و توضیح کامل چنگ حزین
ترکیب وصفی «چنگ حزین» نمونهای زیبا از ترکیبهای ادبی در زبان فارسی است که ریشه مفردات آن دوگانه است؛ بخش اول آن یعنی چنگ، واژهای اصیل و بازمانده از زبان پهلوی است و بخش دوم آن یعنی حزین، ریشه در زبان عربی دارد. این اصطلاح به صورت یکپارچه در متون دینی یا قرآنی کاربرد ندارد و صرفاً یک ابزار تصویرسازی شاعرانه برای توصیف احوالات درونی و نغمههای غمانگیز است.
در ساختار سنتی شعر فارسی، از این دست ترکیبات برای بازتاب دادن سوز دل، تنهایی و فغان عاشق در هجران معشوق استفاده فراوانی شده است. این اصطلاح در حل جدولهای کلمات متقاطع نیز به عنوان یک کلید واژه برای پاسخهای هفت حرفی مرتبط با سازهای موسیقی اندوهناک کاربرد دارد.