یعنی چه
واژه «ملتمسی» حاصل ترکیب اسم یا صفت «ملتمس» با «ی» مصدری یا نکره است و به معنای داشتن یک خواهش، تقاضا یا حاجت از کسی به کار میرود. این کلمه حالتی از استدعا و طلب نیاز را برجسته میکند.
تلفظ
این واژه بسته به ریشه آن در باب افتعال، به صورت مُلتَمَسی (به فتح ميم دوم به معنای خواسته و حاجت) یا مُلتَمِسی (به کسر میم دوم به معنای التماسکنندگی و طلب دعا) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، واژه «ملتمسی» دقیقاً یک پاسخ ۶ حرفی است که به عنوان معادل کلماتی چون خواهش، تمنا و تقاضا از آن استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن، کلماتی که مفاهیمی چون تقاضای رسمی، التماس عاجزانه یا خواهش قلبی را برسانند به عنوان معادل این واژه به کار میروند.
به عربی
ریشه این واژه عربی بوده و در زبان مبدأ از مفاهیم مرتبط با خواستن، تمنا کردن و تقاضا برای برطرف شدن یک نیاز استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل و روان، به جای این واژه میتوان از کلماتی همچون خواهش، درخواست، تمنا، نیاز و استدعا استفاده کرد که همگی بیانگر طلب چیزی از روی نیاز هستند.
در قرآن
عین کلمه «ملتمسی» در قرآن کریم یافت نمیشود؛ با این حال ریشه سه حرفی آن (ل م س) در باب افتعال یکبار به صورت فعل امر «فَالْتَمِسُوا» در آیه ۱۳ سوره مبارکه حدید آمده است: «قِيلَ ارْجِعُوا وَرَاءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا» که به معنای طلب کردن و جستجو کردن نور است.
جمعبندی و توضیح کامل ملتمسی
واژه «ملتمسی» اصطلاحی با ریشه عربی (از ماده لمس و باب افتعال) است که در زبان فارسی کاربردی ادبی و کهن دارد. این کلمه به طور کلی اشاره به حالت یا ماهیت درخواست، خواهش، تمنا و استدعا دارد و زمانی به کار میرود که شخصی حاجت یا تقاضایی را با فروتنی یا اصرار مطرح میکند.
نمونه برجسته کاربرد این واژه را میتوان در شعر خواجه حافظ شیرازی یافت؛ آنجا که میفرماید: «جرعهای ده که به میخانه ارباب کرم / هر حریفی ز پی ملتمسی میآید». در این بیت، ملتمس به وضوح به معنای وجود یک حاجت، مقصود یا خواهش درونی نزد مراجعانِ اهل کرم است.
این کلمه در ساختار ۶ حرفی خود در لغتنامهها و طراحان جدولهای کلمات متقاطع، به عنوان کلیدی برای رسیدن به مفاهیمی چون تقاضا، التماس و نیازمندی شناخته میشود و ریشه آن نیز در کتاب آسمانی قرآن با مفهوم طلب کردن نور پیوند خورده است.