یعنی چه
چندش شدن در اصل به معنای ایجاد یک لرزش خفیف، ناگهانی و نامطبوع در اعصاب و پوست بدن است که بدون وجود سرمای واقعی رخ میدهد. این حالت معمولاً بر اثر دیدن یک جراحت سخت، شنیدن صداهای دلخراش (مانند کشیدن ناخن روی شیشه) یا دیدن موجودات ناخوشایند (مانند مار یا سوسک) به انسان دست میدهد. در زبان عامیانه امروز، این اصطلاح بهطور گسترده برای بیان حالت تنفر، بیزاری و اشمئزاز شدید از رفتارهای زننده، تصاویر ناخوشایند یا موقعیتهای ناگوار نیز به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب فعلی از واژهٔ «چَندِش» (فتحه روی چ، کسره زیر د) به همراه فعل کمکی «شُدَن» تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه با توجه به تعداد حروف و طراح جدول میتواند خودِ واژهٔ «چندش شدن» (۷ حرف) یا معادلهای سنتیتر آن مانند «قشعریره» یا «اشمئزاز» باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافتار متن، اگر منظور لرزش بدنی باشد از Goosebumps یا Chill استفاده میشود و اگر منظور حس بیزاری روانشناختی باشد، کلماتی نظیر Disgust و Creepy به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی برای توصیف واکنش فیزیکی بدن از واژهٔ قشعریره و برای بیان حس کراهت قلبی و تنفر از واژههای اشمئزاز و انزجار استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، واژهٔ Ürpermek دقیقاً به حالت سیخ شدن موهای بدن و لرزش ناشی از حس ناخوشایند اشاره دارد و Tiksinmek برای بیان انزجار شدید کاربرد دارد.
نماد چیست
اصطلاح چندش شدن یک واکنش فیزیکی و روانی طبیعی به محرکهای ناخوشایند است و در فرهنگ اصیل فارسی نماد سنتی، اسطورهای یا نمادین خاصی برای آن تعریف نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل چندش شدن
واژهٔ «چندش شدن» یک اصطلاح اصیل فارسی با ریشهای کهن در زبان پهلوی (فارسی میانه) است که از واژهٔ «چندیشن» به معنای تکان و لرزش گرفته شده است. این اصطلاح در دو ساحت فیزیکی و روانی کاربرد دارد؛ در بعد فیزیکی به حالت لرزش ناگهانی پوست و مو بر اثر شنیدن صداهای تراشیده یا دیدن چیزهای مهیب گفته میشود و در بعد روانی، نشاندهندهٔ حس عمیق بیزاری و اشمئزاز از رفتارهای ناپسند یا تصاویر مشمئزکننده است.
اگرچه این کلمه اصالتاً فارسی است و در متن قرآن وجود ندارد، اما مفهوم فیزیکی آن به زیبایی در آیه ۲۳ سوره زمر با واژه «تَقْشَعِرُّ» توصیف شده که به لرزش پوست از خوف الهی اشاره دارد. در نهایت، این حالت یک سازوکار دفاعی و طبیعی برای ابراز انزجار و فاصله گرفتن انسان از محرکهای نامطبوع محیطی به شمار میرود.