یعنی چه
انگور کمری (که در گویش محلی یزدی گاهی کُمُلی تلفظ میشود) یکی از مرغوبترین، لطیفترین و درشتترین ارقام انگور بومی ایران است که خوشههای بسیار بزرگی دارد. این واژه اصطلاحی تخصصی و بومی در کشاورزی و فرهنگ عامه استان یزد (بهویژه منطقه اشکذر) است و در ادبیات نیز توسط مشاهیری چون دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن به عنوان لطیفترین انگور دنیا یاد شده است.
تلفظ
این ترکیب وصفی در زبان فارسی به صورت «اَنگورِ کُمُری» خوانده میشود. در گویش محلی مردم استان یزد و منطقه اشکذر، حرف «ر» گاهی به «ل» تبدیل شده و به صورت «کُمُلی» نیز تلفظ میگردد.
در جدول
در مسابقات پیامکی و جداول متقاطع، پاسخ این واژه دقیقاً «انگور کمری» با ۹ حرف است. همچنین به عنوان ارقام مشابه یا مترادف، نامهای «ریشبابا» و «کملی» نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای معرفی این گونه خاص و بومی در زبان انگلیسی از اصطلاح Rish Baba Grape (به عنوان معادل ترجیحی گونه) یا نام آوانویسی شده Komori Grape استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژه «عِنَب» به معنای انگور است و برای این نوع خاص، عبارات «عنب کُمُري» یا «عنب ریش بابا» به کار میروند.
به ترکی
در زبان ترکی واژه «üzüm» به معنی انگور است و معادل این رقم خاص به صورت Komori üzümü شناخته میشود.
نماد چیست
انگور در فرهنگ ایرانی و ملل گوناگون نماد برکت، فراوانی، شادی و طراوت است. در فرهنگ عامه مردم یزد، خوشههای انگور کمری به دلیل اندازه بسیار بزرگ و چشمگیر خود، اصطلاحاً نماد «برکتِ چشمگیر» بودهاند؛ به طوری که مردم برای دفع چشمزخم، پیش از تعارف یا فروش، آنها را چند تکه میکردند.
جمعبندی و توضیح کامل انگور کمری
انگور کمری (یا کُمُلی) یکی از اصیلترین و مرغوبترین ارقام انگور بومی ایران است که اصالت آن به منطقه اشکذر در استان یزد بازمیگردد. این میوه به دلیل دانه-درشت بودن، لطافت بینظیر بافت و خوشههای فوقالعاده بزرگش در فرهنگ عامه و ادبیات معاصر شهرت دارد؛ به طوری که دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن در کتاب خاطرات خود از آن به عنوان لطیفترین انگوری که در جهان خورده، یاد کرده است.
این واژه از نظر لغوی ترکیبی از «انگور» (با ریشه پهلوی انگورک) و «کمری» (ریشه در واژگان بومی یزد) است. این رقم در کشاورزی ایران با نام «انگور ریشبابا» نیز شناخته میشود و خوشههای آن در فرهنگ محلی آنقدر مایه شگفتی بوده که برای دوری از چشمزخم پیش از عرضه تکهتکه میشده است، از این رو در باورهای بومی نمادی از برکت فراوان و خیر کثیر به شمار میرود.