یعنی چه
این عبارت به کسی اشاره دارد که نه تنها خودش از انجام کارهای خوب، انفاق و پرداخت حقوق مالی خودداری میکند، بلکه با تمام توان تلاش میکند جلوی خیررسانی و نیکی دیگران را نیز بگیرد. این واژه نشاندهنده اوج بخل همراه با بدخواهی و کارشکنی است.
تلفظ
واژه «آدم» با فتح دال و کلمه «مَنَّاع» با فتح میم، تشدید و فتح نون تلفظ میشود که صیغه مبالغه از ریشه منع است.
در جدول
در جدولهای شرح در متن یا کلمات متقاطع، اگر طراح به عبارت قرآنی بسیار بازدارنده از خیر با تعداد حروف بالا اشاره کند، پاسخ دقیق آن ترکیب «ادم مناع الخیر» است که دقیقاً ۱۲ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این ترکیب مبالغهای، از عباراتی استفاده میشود که نشاندهنده جلوگیری از کارهای پسندیده یا بخل شدید هستند.
به عربی
این ترکیب ریشه کاملاً عربی دارد و در این زبان برای توصیف افرادی که سد راه نیکی و احسان میشوند به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی مستقیمی که بتوانند عمق این مفهوم مبالغهای را برسانند شامل واژههایی چون خیرستیز، بدخواه، مانع نیکی، ممسک و سختگیر در احسان هستند.
در قرآن
عبارت «مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ» دو بار در قرآن کریم آمده است؛ یکبار در سوره ق آیه ۲۵ («مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ مُرِيبٍ») و بار دیگر در سوره قلم آیه ۱۲ («مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ»). این آیات در وصف سران مشرکان مکه مانند ولید بن مغیره نازل شده که مانع مسلمان شدن و کمک مالی نزدیکانشان به پیامبر (ص) میشدند.
جمعبندی و توضیح کامل ادم مناع الخیر
عبارت «ادم مناع الخیر» یک ترکیب وصفی برگرفته از آیات قرآن کریم است و به فردی اشاره دارد که بخل و خساست او از جنبه شخصی فراتر رفته و به یک ابزار کارشکنی اجتماعی تبدیل شده است. این شخص نه تنها از دارایی و توان خود برای بهبود وضعیت دیگران استفاده نمیکند، بلکه با ایجاد موانع، بدگویی یا رفتارهای ساختاریافته، جلوی اقدامات خیرخواهانه دیگران را نیز میگیرد.
در فرهنگ اسلامی و اخلاقی، این صفت به عنوان یکی از زشتترین ویژگیهای رذیلت بخل شناخته میشود، چرا که نمادی از حسادت آمیخته با بدخواهی است. در تفاسیر تاریخی، افرادی مانند ولید بن مغیره مصداق بارز این مفهوم بودند که با تمام قدرت جلوی نشر نیکی و هدایت را میگرفتند و امروزه نیز این اصطلاح برای هر کسی که سد راه پیشرفت، رفاه و کارهای عامالمنفعه شود، کاربرد دارد.