یعنی چه
تفسیر فرات الکوفی نام یکی از قدیمیترین و مهمترین تفاسیر مأثور (روایی) شیعه است که در اواخر قرن سوم و اوایل قرن چهارم هجری قمری توسط ابوالقاسم فرات بن ابراهیم کوفی نگاشته شده است. این کتاب آیات قرآن کریم را بر اساس احادیث و روایات نقلشده از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) تبیین میکند و تمرکز ویژهای بر آیات نازلشده در شأن و فضایل اهل بیت دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارتِ کتابی به صورت «تَفْسِیرِ فُراتِ الْکُوفی» (Tafsīr-e Furāt-ol-Kūfī) است که در آن فُرات نام مؤلف و الکوفی صفت نسبی او به شمار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این اثر تاریخی از رومننویسی نام آن همراه با توصیف ماهیت کتاب استفاده میشود: Tafsir Furat al-Kufi یا Furat al-Kufi's Commentary on the Quran.
به عربی
نام اصلی و عربی این اثر «تفسير فرات الكوفي» است که به معنای تفسیر نگاشتهشده توسط دانشمندی به نام فرات از اهالی شهر کوفه است.
به فارسی
ترجمه تحتاللفظی اجزای این نام خاص به فارسی شامل «تفسیر» (پردهبرداری و روشن ساختن معنای آیات)، «فرات» (نام مؤلف) و «الکوفی» (منسوب به شهر کوفه) است. در زبان فارسی معمولاً بدون تغییر ساختار و به صورت «تفسیر فرات کوفی» خوانده میشود.
در قرآن
خود این عبارت ترکیبی در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ اما واژه «تفسیر» یکبار در آیه ۳۳ سوره فرقان و واژه «فرات» نیز ۳ بار به عنوان صفتی برای آب گوارا و خوشطعم در قرآن ذکر شده است.
نماد چیست
این کتاب در حوزه علوم اسلامی و حدیثی، نماد و شاخص تفاسیر کهن و متقدم روایی (مأثور) شیعه به شمار میرود و منبعی اولیه برای شناخت روایات کهن مربوط به مناقب اهل بیت (ع) است.
جمعبندی و توضیح کامل تفسیر فرات الکوفی
تفسیر فرات الکوفی از کهنترین آثار برجایمانده در عرصه علوم قرآنی و حدیثی شیعه است که در اواخر قرن سوم هجری نگاشته شده است. مؤلف آن، فرات بن ابراهیم کوفی، با جمعآوری احادیث نبوی و روایات ائمه اطهار (ع)، رویکردی کاملاً مأثور و روایی را در تبیین آیات الهی پایهگذاری کرد. اهمیت شگرف این کتاب در آن است که از زمانهای دور به عنوان یکی از منابع اصلی در شناخت آیات نازلشده در حق اهل بیت (ع) شناخته میشود.
رویکرد تفسیری این کتاب در تضاد با تفاسیر عقلی، فلسفی یا کلامیِ متأخر مانند مجمعالبیان و المیزان قرار دارد؛ زیرا نویسنده صرفاً به نقل احادیث بسنده کرده و از اجتهاد شخصی پرهیز نموده است. این اثر ارزشمند همتای آثاری چون تفسیر عیاشی و تفسیر قمی قلمداد شده و جایگاه ویژهای در تاریخ مذهب تشیع و زیدیه دارد.