یعنی چه
عیبجویانه یک صفت و قید مرکب در زبان فارسی است که به رفتار، گفتار یا نگاهی اشاره دارد که همراه با خردهگیری، نکتهگیری و جستوجو کردن نقصها، کاستیها و اشتباهات دیگران برای آشکار ساختن و بزرگنمایی آنها انجام میشود.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه به صورت «عَیبْجویانه» (ayb-jūyāne) است که از بخشهای عیب (ساکن ب)، جو، یا، و نه تشکیل میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ این شرح عیبجویانه است که دقیقاً ۹ حرف دارد. واژههای مترادفی چون خردهگیرانه نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم از صفتهایی استفاده میشود که تمرکز بر یافتن اشتباهات و ملامتگری دارند.
به عربی
در زبان عربی از مشتقات کلمه عیب و همچنین واژگان قرآنی مبالغهآمیز برای توصیف این حالت استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی تعبیر Kusur arayan به طور دقیق به معنای کسی یا رفتاری است که به دنبال نقصها میگردد.
در قرآن
خود واژه «عیبجویانه» به دلیل ساختار فارسی در قرآن نیامده است، اما مفهوم و رفتار عیبجویی به شدت در آیه اول سوره مبارکه همزه نفی شده است. عبارت «هُمَزه» و «لُمَزه» در تفاسیر به افرادی اشاره دارد که کارشان عیبجویی مداوم، طعنهزدن و شکستن شخصیت دیگران با زبان یا حرکات چشم و ابرو است.
جمعبندی و توضیح کامل عیب جویانه
واژه «عیبجویانه» یک صفت و قید مرکب اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب واژه عربی عیب، بن مضارع فارسی «جو» و پسوند «انه» ساخته شده است. این کلمه برای توصیف دیدگاهها، لحنها یا رفتارهایی به کار میرود که به جای دیدن زیباییها و نکات مثبت، مدام در تلاش برای کشف، برجستهسازی و افشای نقایص و ضعفهای دیگران هستند.
در فرهنگ اسلامی و اخلاقی، این نوع رویکرد به شدت ناپسند شمرده شده و در قرآن کریم نیز با لحنی تند از آن نهی شده است. در ادبیات تمثیلی گاهی این رفتار به مگس تشبیه میشود که تمام پاکیها را رها کرده و تنها روی آلودگیها و زخمها مینشیند. متضاد این واژه صفاتی مانند عیبپوشانه یا ستارانه است که بر پوشاندن خطاهای دیگران تمرکز دارد.