معنی خسیس چیست؟ مترادف، متضاد و هم‌خانواده

جمع‌بندی و توضیح کامل خسیس

واژه «خسیس» یکی از کلمات پرکاربرد در زبان فارسی است که ریشه‌ای عربی دارد. این کلمه در اصطلاح کهن و لغوی به معنای فرومایه، ناکس و پست بوده است، اما در تداول امروز فرهنگ فارسی، منحصراً به فردی اطلاق می‌شود که در خرج کردن دارایی و ثروت خود بخل می‌ورزد و از هزینه‌کردن‌های منطقی نیز واهمه دارد.

در فرهنگ و ادبیات کلاسیک ما، خساست همواره به عنوان یک رذیله اخلاقی نکوهش شده و در مقابل مفاهیم والایی چون سخاوت، کرم و جوانمردی قرار گرفته است. اگرچه خود این واژه به صورت مستقیم در قرآن کریم نیامده است، اما مفاهیم مترادف آن مانند «بخل» و «شُح» (بخل شدید همراه با حرص) بارها مورد ملامت قرار گرفته‌اند.

از نظر نمادین، شخصیتی مانند اسکروچ در ادبیات جهان و جانورانی مانند موش در امثال و حکم فارسی، نماد بارز ثروت‌اندوزیِ افراطی و خسیس بودن هستند. مرز ظریفی میان خساست و صرفه‌جویی وجود دارد؛ چرا که صرفه‌جویی مدیریت بهینه مال است، اما خساست یک رفتار افراطی ناشی از ترس و دلبستگی شدید به مادیات تلقی می‌شود.