یعنی چه
این عبارت یک اصطلاح لغوی واحد نیست، بلکه یک ترکیب وصفی خاص در ادبیات تاریخی و عمومی است. این عنوان اشاره به ناخدايان و مکتشفان بزرگ اهل پرتغال دارد که در عصر اکتشافات جغرافیایی، مسیرهای دریایی جدیدی را میان اروپا، آفریقا و آسیا کشف کردند.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورتِ [دَ رْ یا نَ وَ رْ دِ مَ عْ رُ و فِ پُ رْ تُ غا لِ] است.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، این عبارت معمولاً به عنوان راهنما برای رسیدن به نام مکتشفان مشهوری چون «واسکو دو گاما» یا «فرناندو ماژلان» به کار میرود. خودِ عبارتِ طراح یعنی «دریانورد معروف پرتغالی» دقیقاً ۲۰ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم از ترکیبات فوق استفاده میشود.
به فارسی
عبارات هممعنی و برگردانهای روان فارسی برای این ترکیب شامل «مکتشف پرتغالی»، «ناخدا یا دریاپوی پرتغالی» است. اجزای این ترکیب شامل «دریانورد» (فارسی خالص)، «معروف» (عربی) و «پرتغالی» (وامواژه اروپایی با یای نسبت فارسی) است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و تاریخ، این عبارت یادآور «عصر اکتشافات بزرگ جغرافیایی» و نماد جسارت بیباکانه برای دل به دریا زدن و کشف ناشناختههاست. از سوی دیگر، در تاریخ خاورمیانه و ایران، این اصطلاح با آغاز دوران استعمارگری اروپا، هجوم به اقیانوس هند و چنگاندازی به خلیج فارس و جزیره هرمز گره خورده است.
جمعبندی و توضیح کامل دریانورد معروف پرتغالی
عبارت «دریانورد معروف پرتغالی» یک مدخل لغوی مستقل در زبان فارسی به شمار نمیرود، بلکه یک ترکیب وصفی و تاریخی مشهور است که به طور ویژه در طراحی جدولهای کلمات متقاطع و مسابقات فرهنگی کاربرد دارد. این عبارت به دریانوردان و مکتشفان بزرگی اشاره میکند که در قرون پانزدهم و شانزدهم میلادی با حمایت پادشاهی پرتغال راهی دریاها شدند.
از جمله شاخصترین افرادی که پاسخ این معما در جدول هستند میتوان به «واسکو دو گاما» (کاشف مسیر دریایی هند) و «فرناندو ماژلان» (سرپرست اولین گروه دریانوردی که زمین را دور زدند) اشاره کرد. این اصطلاح در کنار ارزش تاریخی خود در زمینه ناوبری، در تاریخ ایران نیز یادآور دوران تقابل با پرتغالیها در خلیج فارس است.
در ساختار زبانشناختی، این عبارت ترکیبی از سه ریشه مختلف است؛ واژه اصیل و فارسی «دریانورد»، کلمه عربی «معروف» و وامواژه مأخوذ از زبانهای اروپایی یعنی «پرتغالی» که نشاندهنده تعاملات زبانی و تاریخی در زبان فارسی معاصر است.