معنی
ضحی در اصل به معنای زمانی از روز است که آفتاب بالا آمده و نور و گرمای آن بر زمین مسلط و گسترده میشود که در زبان فارسی به آن چاشتگاه یا نیمچاشت میگویند. همچنین به خودِ پرتو و درخشندگی خورشید در این زمان نیز ضحی گفته میشود.
یعنی چه
این واژه مفهوم ظهور، پویایی و پدیدار شدن روشنایی را میرساند. در فرهنگ اسلامی و ادبیات، ضحی فراتر از یک بازه زمانی، به عنوان نمادِ امید، حقیقتِ آشکار، هدایت و پایان یافتن دوران سختی، اندوه و تاریکی شناخته میشود.
مترادف
واژههایی که مفهوم آغاز روز، سپیدی صبح و زمان پیش از ظهر را میرسانند، به عنوان مترادف این کلمه به کار میروند.
متضاد
کلماتی که به زمان پایان روز، غروب، تاریکی و شب اشاره دارند، متضادهای اصلی این واژه محسوب میشوند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سهحرفی ضاد، حاء و واو/یاء مشتق شدهاند و با مفاهیمی مثل آشکار شدن، قربانی کردن در چاشتگاه یا عید مرتبط هستند.
ریشه
ریشه اصلی این کلمه در زبان عربی به معنای ظاهر شدن، آشکار شدن نور خورشید و گرم شدن آن است. از همین ریشه، مفهوم گسترش روشنایی خورشید در بامداد شکل گرفته است.
جمله سازی
به انگلیسی
در زبانهای دیگر این واژه را با توجه به کاربردش، به زمانِ چاشتگاه یا خودِ نور و تابش آفتاب صبحگاهی ترجمه میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل ضحی
واژه «ضحی» یک کلمه اصیل با ریشه عربی است که وارد زبان فارسی شده و در لغت به معنای چاشتگاه، یعنی بازه زمانی میان طلوع خورشید تا پیش از نیمروز است؛ زمانی که پرتوهای آفتاب زمین را فرا میگیرند و روشنی پهن میشود. این کلمه با داشتن ۳ حرف، یکی از واژههای پرکاربرد در جداول کلمات متقاطع و مسابقات فکری است که معمولاً با راهنمای «چاشتگاه» یا «نور آفتاب» از طراحان سوال پرسیده میشود.
در فرهنگ و تفاسیر اسلامی، ضحی اهمیت ویژهای دارد؛ چرا که نام نود و سومین سوره قرآن کریم است که با سوگند خداوند به این زمانِ پرنور آغاز میشود. این واژه در ادبیات عرفانی و قرآنی، نمادی از پویایی، پدیدار شدن حقیقت، امید پس از ناامیدی و نزول رحمت و آرامش الهی پس از گذر از دوران سختی و تاریکی به شمار میرود.