یعنی چه
این اصطلاح در زبان و ادبیات فارسی کنایه از زلف و موی جلو یا کنار سر است که به زیبایی و ضخامت بافته یا گیس شده باشد. واژهٔ «ترنا» به شال یا کمربند پارچهایِ تابیدهشدهای اطلاق میشد که در بازی سنتی ترنابازی (شاه و وزیر) به عنوان شلاق کاربرد داشت؛ از این رو، زلفت بافته و فشرده را به دلیل شباهت ظاهری به آن، زلف ترنا میگفتند. این ترکیب در ادبیات داستانی معاصر نیز برای توصیف موهای تابدادهشدهای که بخشی از رخ را میپوشاند استفاده شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب کنایی به صورت «زُلفِ تُرْنا» (zolf-e tornā) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه با توجه به تعداد حروف (۷ حرف)، خودِ «زلف ترنا» است. همچنین ممکن است به عنوان راهنما برای پاسخهایی نظیر «موی بافته» یا «گیسو» به کار رود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم موی بافته، طنابمانند و گیسشده از معادلهای فوق استفاده میشود.
به فارسی
از واژههای هممعنی و جایگزین فارسی آن میتوان به موی بافته، زلف گیسشده، زلف تابدار و شکنِ مو اشاره کرد. در مقابل، عباراتی مانند موی لخت یا زلف افشان و پریشان به عنوان متضاد حالتِ بافتهٔ آن شناخته میشوند.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه، این اصطلاح نمادی از زیبایی سنتی، ظرافت و آراستگی معشوق است. افزون بر این، به دلیل شباهت ظاهریِ زلفِ بافته و فشرده به طناب و کمربند، گاهی به عنوان کنایه و نمادی از قید، بند، اسارت و گرفتار شدن عاشق در دام زلف معشوق به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل زلف ترنا
عبارت «زلف ترنا» یکی از ترکیبات کنایی و زیبای ادبیات و فرهنگ عامه فارسی است که از یک بازی سنتی به نام «ترنابازی» وام گرفته شده است. ترنا در اصل به شال یا پارچه بافته و تابیدهشدهای گفته میشد که در این بازی حکم تازیانه را داشت. اصطلاح زلف ترنا در واقع با تشبیه ساختار فشرده و گیسشدهٔ مو به آن شالِ بازی، برای توصیف موهای بلند، ضخیم، تابدار و زیبایی به کار میرود که به دقت بافته شدهاند.
این اصطلاح ریشه در واژگان اصیل ایرانی (زلف) و دگرگونی واژههای دخیل (ترنا از دُرّه عربی به معنی شلاق) دارد و در آثار نویسندگان معاصر مانند صادق هدایت برای فضاسازی و توصیف دقیق ظاهری شخصیتها استفاده شده است. از نظر نمادشناسی نیز این ترکیب، جلوهای از آراستگی سنتی و در عین حال کنایهای از قید و بند معشوق است که دل عاشق را به اسارت میکشد.