یعنی چه
این عبارت ترکیبی برای توصیف مفاهیم، سخنان یا رفتارهایی به کار میرود که با بهرهگیری از تکلف، ظاهرسازی و رنگ و ریای ادبی یا رفتاری، بسیار بزرگ و باشکوه جلوه میکنند، اما در حقیقت هیچگونه عمق، اصالت، ارزش یا محتوای مفیدی در پسِ این ظاهر فریبنده وجود ندارد. این واژه کاملاً کلاسیک و ادبی است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت «پُرْ-تَ-صَن-نُع وَ پوچ» است. واژه اول از پیشوند فارسی «پُر» و کلمه عربی «تَصَنُّع» تشکیل شده و واژه دوم یک لفظ خالص پارسی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند «ژاژ»، «واهی» یا «طبل غازی» به عنوان پاسخهای مشابه کاربرد دارند، اما پاسخ دقیق خود این ترکیب ۱۰ حرفی است.
به انگلیسی
عبارات فوق در زبان انگلیسی به بهترین شکل مفهوم ساختارگرایی افراطی فاقد محتوا را منتقل میکنند.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح «زُبد» (کف روی آب) نیز برای توصیف این حالت توخالی بودن در عین بزرگی ظاهر استفاده میشود.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، «طبل غازی» (طبلی بزرگ با صدایی مهیب اما درون کاملاً خالی)، «گردکان پوچ» (گردوی توخالی) و «حباب» (که ظاهری زیبا و حجیم دارد اما با یک دم از بین میرود) بارزترین نمادهای این مفهوم هستند.
جمعبندی و توضیح کامل پرتصنع و پوچ
عبارت «پرتصنع و پوچ» پیوندی است میان پیشوند فارسی و واژهای عربیالاصل در بخش اول، و واژهای کاملاً پهلوی و اصیل در بخش دوم. این ترکیب به خوبی تضاد میان ساختار بیرونی افراطی و حقیقت درونی ناچیز را به تصویر میکشد و نشاندهنده پدیدههایی است که تنها برای فریب چشم و گوش ساخته شدهاند.
در ریشهشناسی دقیق، بخش اول یعنی «پرتصنع» از ریشه ص-ن-ع میآید که دلالت بر تجمل و دستساختگی دارد و بخش دوم یعنی «پوچ» از ریشه پهلوی puc به معنی کاواک است. این مفهوم در متون اصیل فرهنگی و حتی قرآنی به عنوان هشداری در برابر فریبندگی ظواهر دنیا و سخنان آراسته اما بیمغز (زخرف القول) مطرح شده است.