یعنی چه
سنگ سماق گونهای از سنگهای آذرین بسیار سخت، فشرده و باکیفیت است که دارای بلورهای درشت (مانند فلدسپات یا کوارتز) در یک متن و زمینه ریزبلور است. این سنگ به دلیل سختی بسیار بالا در پی ساختمانها، ستونها و سنگ آسیا به کار میرفته و رنگ آن معمولاً ارغوانی تیره، سرخ مایل به قهوهای یا سبز است. نام آن به دلیل شباهت رنگ سرخ تیره این سنگ به دانههای چاشنی سماق انتخاب شده است.
تلفظ
این ترکیب واژگانی در زبان فارسی به صورت «سَنگِ سُمّاق» (Sange Somāgh) تلفظ میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ این واژه با توجه به تعداد حروف و طراح جدول میتواند «سنگ سماق»، «سماک» یا «پورفیری» باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی و متون علمی زمینشناسی از واژه Porphyry برای معرفی این نوع سنگ استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به آن «حجر السماق» یا بر اساس ریشه یونانیاش «الصخر البورفیری» میگویند.
به ترکی
در زبان ترکی اصطلاحات Porfir taşı یا Somaki mermer برای این سنگ سخت و گرانبها به کار میرود.
نماد چیست
در عهد باستان، بهویژه در امپراتوریهای روم، بیزانس و مصر، سنگ سماق ارغوانی به دلیل کمیابی، سختی فوقالعاده در استخراج و رنگ ارغوانی خاصش (که رنگ اختصاصی پادشاهان بود)، نماد سلطنت، قدرت مطلق، جلال و اشرافیت به شمار میرفت. در معماری دوران اسلامی نیز از این سنگ در ستونهای بناهای مجلل مذهبی به عنوان نماد شکوه و استحکام استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل سنگ سماق
سنگ سماق که در دانش زمینشناسی با نام پورفیری شناخته میشود، یکی از سختترین و بادوامترین سنگهای آذرین است. ویژگی بارز این سنگ وجود بلورهای درشت و مشخص در میان یک زمینه متراکم و ریزبلور است که معمولاً به رنگهای ارغوانی تیره، سبز یا سرخ مایل به قهوهای دیده میشود. واژه سماق ریشهای کهن در زبانهای آرامی و سریانی دارد و به دلیل شباهت رنگ این سنگ به دانه گیاه چاشنی سماق، در زبان فارسی به این نام خوانده شده است.
این سنگ در طول تاریخ فراتر از یک مصالح ساختمانی ساده، ارزش نمادین بسیار بالایی داشته است. در دوران باستان و امپراتوریهای بزرگی مانند روم و بیزانس، به دلیل سختی فراوان در تراشیدن و رنگ ارغوانی شاهانهاش، تنها پادشاهان و اشراف حق استفاده از آن را داشتند و به همین دلیل به نماد قدرت مطلق و جلال سلطنتی تبدیل شد. در معماری اسلامی نیز به دلیل مقاومت بالا، در ساخت ستونها و پایههای بناهای باشکوه به کار میرفته است.