یعنی چه
مهرنرسه (یا مهرنرسی) یک اسم خاص تاریخی مردانه متعلق به دوران ایران باستان است. این نام از دو بخش «مهر» (به معنی عشق، میثاق یا ایزد میترا) و «نرسه» (برگرفته از واژه اوستایی به معنی پیامآور الهی) تشکیل شده و در مجموع به معنی «کسی که دارای محبت ایزدی است» یا «پیامآور مهر» تعبیر میشود. معروفترین شخصیت ملقب به این نام، بزرگان فرمذار (وزیر اعظم) سه پادشاه ساسانی یعنی یزدگرد اول، بهرام پنجم و یزدگرد دوم در قرن پنجم میلادی بود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت مِهرْنَرسه (Mehr-Narseh) تلفظ میشود. در متون تاریخی و عربی گاهی به صورت مِهرْنرسی نیز ضبط شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً در پاسخ به سؤالاتی چون «وزیر نامدار سه پادشاه ساسانی» یا «وزیر ساسانی ملقب به هزار بندگ» میآید و دقیقاً ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون تخصصی انگلیسی و منابع تاریخی غربی مربوط به دوران بیزانس، این نام به صورتهای Mehrnarseh یا Meherneses نوشته میشود.
به عربی
در کتابهای تاریخ اسلامی مانند تاریخ طبری و فتوحالبلدان، این نام به صورت معرب «مِهرْنَرْسِی» ضبط و ثبت شده است.
به فارسی
این کلمه یک اسم خاص اصیل پارسی میانه (پهلوی ساسانی) است و به عنوان یک واژه عام در زبان فارسی امروز معادل مستقیم دیگری ندارد. ریشه بخش دوم آن به زبان اوستایی بازمیگردد.
در قرآن
این نام یک واژه کاملاً ایرانی، تاریخی و متعلق به دوران پیش از اسلام است؛ بنابراین هیچگونه اشاره مستقیم یا غیرمستقیمی به آن در قرآن کریم وجود ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل مهرنرسه
مهرنرسه یکی از برجستهترین و تاثیرگذارترین چهرههای سیاسی و دیوانسالاری در امپراتوری ساسانیان است. او به عنوان «وزورگ فرمذار» یا همان وزیر اعظم، هدایت امور کشور را در دوران پادشاهی سه شاه مقتدر یعنی یزدگرد اول، بهرام گور و یزدگرد دوم بر عهده داشت و به دلیل نفوذ و ثروت بیکرانش به «هزار بندگ» معروف بود.
از نظر معنایی، این نام ریشه در ادبیات اوستایی و پهلوی دارد و ترکیبی از مهر و پیامآوری الهی است. بررسی شخصیت او نشاندهنده وفاداری سرسختانه به ساختار پادشاهی ایران و تثبیت مذهب زرتشتی در برابر جریانهای فکری همدورانش است.