یعنی چه
عبارت «دهاه الرجال» (یا دهاة الرجال) یک ترکیب مکسر عربی در زبان فارسی است. «دُهاة» جمعِ واژهٔ «داهیه» به معنای فرد بسیار تیزهوش و باذکاوت است و «الرجال» به معنای مردان است؛ بنابراین این اصطلاح برای اشاره به نوابغ، خردمندان مکار و افرادی با هوش سیاسی و اجتماعی فوقالعاده بالا به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت دُهاةُ الرِّجال (dohā-tor-rejāl) است که در متون و اشعار فارسی گاه به صورت دهاه الرجال نیز ثبت شده است.
در جدول
در پاسخ به پرسشهای جدول کلمات متقاطع با عنوان «مردان زیرک و باهوش»، پاسخ دقیق و ۱۰ حرفی «دهاه الرجال» است.
به انگلیسی
عبارات فوق در زبان انگلیسی بهترین برگردان برای رساندن مفهوم هوش عمیق همراه با سیاست و چارهاندیشی هستند.
به عربی
این ترکیب اصالتاً عربی است. در تاریخ عرب به چهار نفر (معاویه، عمرو عاص، مغیره بن شعبه و زیاد بن ابیه) عنوان «دهاة العرب» داده شده بود.
به فارسی
مترادفهای دقیق فارسی این واژه شامل خردمندان، زیرکان، نوابغ، غامضانگاران و عاقلان مکار است. متضاد آن نیز کلماتی چون سفیهان، ابلهان و سادهلوحان هستند.
در قرآن
عبارت «دهاه الرجال» یا مفرد آن (داهیه) با این معنا در قرآن وجود ندارد. تنها واژهٔ «أدْهَی» یکبار در آیه ۴۶ سوره قمر به معنی «سختتر و مصیبتبارتر» برای توصیف قیامت آمده است.
جمعبندی و توضیح کامل دهاه الرجال
عبارت «دهاه الرجال» یک اصطلاح ترکیبی وامگرفته از زبان عربی است که در ادبیات سیاسی، تاریخی و کهن فارسی برای توصیف گروهی از مردان به کار میرود که به زیرکی، هوشمندی فوقالعاده و توانایی بالای چارهاندیشی در شرایط سخت شهره هستند. دهاة در اصل جمع داهیه است و اشاره به کسانی دارد که گرههای کور را با تدبیر و گاه مکر باز میکنند.
در فرهنگ اصطلاحات نمادین، این عبارت یادآور شطرنجبازان سیاسی و دیپلماتهای کهنهکار است. این افراد با تکیه بر ذکاوت ذاتی خود، توانایی پیشبینی حرکات حریف و طراحی نقشههای پیچیده را دارند؛ به همین دلیل در کتب تاریخی برای اشاره به نوابغ و حاکمان باهوش از این تعبیر استفاده شده است.