یعنی چه
عبارت «بیماری وراثتی» به هرگونه اختلال، نقص یا بیماری جسمی و روانی اطلاق میشود که به دلیل جهش، تغییر یا آسیب در ساختار ماده ژنتیکی (DNA) رخ میدهد و از طریق سلولهای جنسی والدین به نسلهای بعدی منتقل میگردد. این اصطلاح یک واژه معمولی و کلاسیک در علوم پزشکی است.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت [بیماری وَراثَتی] است. واژه اول ریشه فارسی و واژه دوم ریشه عربی دارد.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، برای این مفهوم معمولاً از خود واژه یا معادلهای آن استفاده میشود. واژه مبنا دقیقاً ۱۲ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون علمی و بینالمللی، رایجترین برگردانها برای اشاره به این دسته از بیماریها شامل موارد فوق است.
به فارسی
در زبان فارسی از برگردانها و مترادفهایی نظیر «بیماری ژنتیکی»، «بیماری موروثی» و گاهی با تسامح «بیماری مادرزادی» استفاده میشود. از نظر ریشهشناسی، واژه بیماری دارای ریشه پهلوی و اوستایی و واژه وراثتی از ماده عربی (و ر ث) است.
در قرآن
اصطلاح ترکیبی «بیماری وراثتی» در قرآن کریم نیامده است. با این حال ریشه واژه وراثتی یعنی «و ر ث» به وفور در آیاتی مانند «وَوَرِثَ سُلَيْمَانُ دَاوُودَ» به کار رفته که همگی به ارث بردن مال، حکومت، کتاب آسمانی یا بهشت اشاره دارند و ناظر بر بیماریهای جسمی نیستند.
نماد چیست
در جوامع علمی و پزشکی، ساختار مارپیچ دوگانه DNA (دنا) که بخشی از آن دچار آسیب یا تغییر شده است، به عنوان اصلیترین نماد برای نمایش بیماریهای ژنتیکی و وراثتی به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بیماری وراثتی
بیماری وراثتی به دستهای از اختلالات پزشکی گفته میشود که ریشه در ساختار ژنتیکی و دستکارینشده فرد دارند. این بیماریها به واسطه انتقال ژنهای معیوب یا جهشیافته از پدر و مادر به فرزندان منتقل میشوند و از ابتدای شکلگیری جنین همراه او هستند. اگرچه برخی از این بیماریها ممکن است تا سالها پس از تولد علائم خود را نشان ندهند، اما ماهیت آنها کاملاً موروثی است.
تمایز این بیماریها با بیماریهای اکتسابی در این است که بیماریهای اکتسابی در طول زندگی و تحت تاثیر عوامل محیطی، ویروسها یا سبک زندگی ایجاد میشوند، در حالی که ساختار پایه بیماریهای وراثتی در DNA فرد حک شده است. امروزه با پیشرفت علم ژنتیک، مشاوره پیش از ازدواج و آزمایشهای غربالگری نقش مهمی در پیشگیری از بروز این نوع بیماریها در نسلهای آینده ایفا میکنند.