یعنی چه
واژه «یَملَأ» یک فعل مضارع از ریشه ثلاثی مجرد «م-ل-أ» است که برای سوم شخص مفرد مذکر غایب به کار میرود. این کلمه به معنای آکنده کردن، لبریز کردن یا پر کردن یک ظرف، فضا یا مفهوم به کار میرود و در ادبیات مذهبی بار معنایی امیدبخش و دگرگونکنندهای دارد.
تلفظ
این کلمه با فتحه روی حرف اول (ی)، سکون روی حرف دوم (م)، فتحه روی حرف سوم (ل) و همزه پایانی خوانده میشود. در زبان فارسی به دلیل سهولت در بیان، گاهی همزه پایانی به صورت صامت یا تخفیفیافته تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به راهنماهایی همچون «پر میکند به عربی» یا «فعل مضارع عربی به معنی لبریز کردن»، کلمه چهار حرفی «یملا» مد نظر طراحان است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این فعل صیغه غایب، از ساختارهای زمان حال ساده متناسب با فاعل سوم شخص استفاده میشود.
به عربی
این کلمه اصالتاً عربی است. در لغتنامههای عربی برای تشریح بیشتر آن از افعالی مانند یشحن یا یفعم (به معنی مملو ساختن) استفاده میشود و متضاد آن نیز یفرغ یا یخلی (خالی میکند) است.
به فارسی
در برگردان دقیق متون قدیمی و دینی به زبان فارسی، هر جا که فعل یملا آمده باشد، آن را به «پر میکند»، «انباشته میکند» یا «مملو میسازد» ترجمه میکنند تا معنای کامل فراگیری و سرشار شدن را منتقل کند.
در قرآن
ریشه این واژه (م-ل-أ) بارها در قرآن کریم در قالبهای مختلف استفاده شده است؛ مانند عبارت «لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ» در آیه ۸۵ سوره ص و آیه ۱۳ سوره سجده که به معنای «قطعاً جهنم را پر خواهم کرد» آمده است. همچنین این فعل در احادیث نبوی مشهور مربوط به آخرالزمان و مهدویت، نقشی کلیدی و نمادین دارد؛ آنجا که میفرماید: «یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا» یعنی زمین را از عدل و داد پر خواهد کرد.
جمعبندی و توضیح کامل یملا
واژه «یملا» هرچند که ریشهای کاملاً عربی دارد، اما به واسطه حضور پررنگ در متون حدیثی، کلامی و مهدوی، جایگاه ویژهای در ادبیات دینی و فرهنگ فارسیزبانان پیدا کرده است. این کلمه در اصل یک فعل مضارع به معنای پر کردن و لبریز ساختن است که از ریشه ثلاثی «ملأ» مشتق شده و همخانوادههایی نظیر مملو، املاء و امتلاء دارد.
بیشترین شهرت و کاربرد این واژه در زبان فارسی مربوط به حدیث متواتر پیامبر اکرم (ص) درباره ظهور منجی است. در این تجلی روایی، کلمه یملا نمادی از دگرگونی بنیادین جهان، ریشهکن شدن ستم و آکنده شدن زمین از قسط و عدالت به شمار میرود. بنابر این، کلمه فراتر از یک معنای لغوی ساده، حامل یک مفهوم آرمانی و آخرالزمانی است.
نکته ظریفی که در بررسی این واژه باید به آن توجه داشت، تمایز آن با واژگان مشابه بومی است. گاهی در کاربردهای عامیانه یا حل جدول، کلمه عربی «یَملأ» به دلیل شباهت نزدیک در حروف و ظاهر، با واژه اصیل و کهن فارسی «یَلْما» (که در لغتنامه دهخدا به معنای شیء بزرگ اما سبک آمده) اشتباه گرفته میشود که توجه به ریشه و اعراب، مانع این خطای املایی میگردد.