یعنی چه
واژه حیلهور به فردی اطلاق میشود که با استفاده از ترفند، مکر و چارهاندیشیهای فریبکارانه سعی در پیشبرد اهداف خود یا گمراه کردن دیگران دارد. این صفت معمولاً بار معنایی منفی داشته و به رفتارهای توأم با سوءنیت اشاره میکند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «حِیلِهوَر» است که از دو بخش «حیله» (عربی) و پسوند فاعلی «وَر» (فارسی) تشکیل شده است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، کلمه «حیلهور» به عنوان پاسخ ۶ حرفی برای راهنماهایی چون فریبکار، مکار، نیرنگباز یا حیلتساز به کار میرود.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم حیلهوری در زبان انگلیسی میتوان از واژگانی نظیر Crafty یا Cunning استفاده کرد که هر دو به هوشِ توأم با مکر اشاره دارند.
به عربی
در زبان عربی از ریشههای مختلفی برای این مفهوم استفاده میشود که پرکاربردترین آنها واژههای مخادع و مکار هستند.
به فارسی
معادلها و واژههای جایگزین فارسی این کلمه شامل فریبکار، نیرنگباز، دغلباز، حیلتساز و واژه کهن «گُربز» است. متضادهای آن نیز واژههایی مانند سادهدل، پاکدل، صادق و بیریا هستند.
جمعبندی و توضیح کامل حیله ور
واژه «حیلهور» یک ترکیب اصیلِ عربی-فارسی است که از واژه «حِیلَة» (به معنی چارهگری یا نیرنگ) و پسوند فاعلی فارسی «-وَر» (به معنی دارنده) ساخته شده است. این کلمه در مجموع به معنای «دارای حیله و ترفند» بوده و در ادبیات و گفتگوهای روزمره برای توصیف افرادی به کار میرود که با زیرکیِ منفی و فریبکاری به اهداف خود میرسند.
در فرهنگ عامه و ادبیات ملل، «روباه» نماد بارز و کلاسیک حیلهوری و مکر شناخته میشود. جالب اینجاست که ریشه این واژه یعنی «حیلة» یکبار در قرآن کریم (آیه ۹۸ سوره نساء) به کار رفته، اما در آنجا صرفاً به معنی مثبت و خنثای «چاره و توانایی» برای افراد مستضعف آمده است، در حالی که در زبان فارسی امروزی بیشتر بار معنایی منفی و مکارانه دارد.