یعنی چه
گژ گفتن یا سخنِ کژ گفتن، یک اصطلاح کنایی و مکتوب در ادبیات کلاسیک فارسی است که به معنای دروغگویی، بیان سخنان بیپایه و اساس، و انحراف از مسیر حق و حقیقت به کار میرود. این عبارت نشاندهنده کجروی در کلام است.
تلفظ
این واژه به صورت [گَژ گُفْتَنْ] تلفظ میشود. «گژ» در واقع شکل دیگری از واژه «کج» در برخی گویشهای کهن ایرانی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً خود کلمه «گژ گفتن» با ۶ حرف است و به عنوان کنایه از دروغگویی و کجگویی شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این اصطلاح از افعال و عباراتی استفاده میشود که به کذب و ناراستی در گفتار اشاره دارند.
به عربی
در زبان عربی، مفهوم گژ گفتن با واژگانی چون کذب و اصطلاحات قرآنی مانند «قول الزور» (سخن باطل و دروغ) قرابت و تطابق کامل دارد.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این اصطلاح شامل کلماتی چون دروغگویی، کجگویی، ژاژخایی، ناراستی و کلام بیپایه و اساس است که همگی به انحراف از حقیقت در گفتار اشاره میکنند.
نماد چیست
واژه «گژ گفتن» یک اصطلاح مکتوب و فعل ترکیبی در زبان و ادبیات فارسی است؛ به همین دلیل، نشانه سنتی یا نماد تصویری خاصی در فرهنگها برای آن تعریف نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل گژ گفتن
واژه «گژ گفتن» از اصطلاحات اصیل و کنایی ادبیات کلاسیک فارسی است. ریشه کلمه «گژ» به زبان پهلوی (فارسی میانه) و واژه «kaj» بازمیگردد. در برخی گویشهای کهن و محلی ایران مانند لری و کردی، حرف «ک» به «گ» و «ج» به «ژ» تبدیل شده و شکل «گژ» یا همان «کج» را ساخته است. بنابراین، گژ گفتن در واقع همان کجگویی و انحراف از مسیر راستی در کلام است.
این عبارت در متون کهن نظیر شاهنامه فردوسی و اشعار نظامی به عنوان نمادی از دروغگویی، کتمان حقیقت و بیان سخنان ناپاک و بیاساس به کار رفته است؛ چنان که شاعران راستگویی را مایه بزرگی و گژ گفتن را نشانه بیچارگی و ضعف دانستهاند.
اگرچه این ترکیب به طور مستقیم در متن عربی قرآن نیامده، اما از نظر مفهومی و معنایی با اصطلاحات قرآنی عمیقی مانند «قول الزور» (سخن باطل) همخوانی کامل دارد و نشاندهنده نکوهشِ زبانی است که به جای حقیقت، به ناراستی میچرخد.