یعنی چه
واژهٔ «خیبر گشا» (یا خیبرگشا) یک صفت فاعلی مرکب مرخم در زبان فارسی است که از ترکیب «خیبر» (نام قلعهای مستحکم در صدر اسلام) و «گشا» (بن مضارع از مصدر گشادن) ساخته شده است. این واژه در ادبیات و فرهنگ اسلامی، کنایه از حضرت علی (ع) است که در جریان غزوهٔ خیبر، دژ مستحکم یهودیان را فتح کردند و درِ سنگین آن را از جا کندند. این واژه کنایه از شجاعت، قدرت الهی و پیروزی در شرایط سخت است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت [xaybar-gošā] است که از دو هجای واژهٔ خیبر و دو هجای واژهٔ گشا تشکیل میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «فاتح خیبر»، «گشاینده دژ خیبر» یا «لقب حضرت علی در جنگ خیبر»، واژهٔ ۷ حرفی «خیبر گشا» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای انتقال این مفهوم و لقب تاریخی از عبارت یادشده استفاده میشود.
به عربی
در متون و زبان عربی، این صفت ملقب به حضرت علی (ع) با ترکیب «فاتح خیبر» شناخته و استعمال میشود.
نماد چیست
خیبر گشا در فرهنگ تعبیری و ادبی، نماد قدرت اعجازگونهٔ الهی، شجاعت بینظیر و گشایش در امور بسیار سخت و بهظاهر ناگشودنی است. این اصطلاح یادآور از جا کندن درِ قلعهای است که دهها مرد توان جابهجایی آن را نداشتند.
جمعبندی و توضیح کامل خیبر گشا
واژهٔ «خیبر گشا» یکی از ترکیبات اصیل و کنایی در ادبیات فارسی است که ریشه در یک واقعهٔ سترگ تاریخی در صدر اسلام دارد. این کلمه با پیوند دادن یک اسم خاص عربی/عبری (خیبر به معنای قلعه) با بن مضارع فارسی (گشا)، ساختاری فصیح برای توصیف دلاوری خلق کرده است. در شعر و نثر فارسی، این لقب به طور اختصاصی برای اشاره به حضرت علی (ع) و یادآوری حماسهٔ فتح دژهای مستحکم خیبر به کار میرود.
استفاده از این تعبیر نه تنها جنبهٔ تاریخی و مذهبی دارد، بلکه در زبان تودهٔ مردم و ادبیات عرفانی نیز به نمادی از گرهگشایی، پیروزی بر ناممکنها و مظهر شجاعتِ متکی بر نیروی الهی تبدیل شده است. از منظر ساختار کلمات متقاطع و سرگرمی نیز، این واژه به عنوان یک پاسخ دقیقِ ۷ حرفی برای طراحان جدول اهمیت خاصی دارد.