یعنی چه
آریستوکراسی یک واژه با ریشه یونانی است که در فلسفه سیاسی و جامعهشناسی به ساختار یا نظامی از حکومت اشاره دارد که در آن قدرت سیاسی و اداره امور مملکت در دست طبقه پیشرو، ممتاز، صاحبنام و دارای ثروت یا فضیلتهای موروثی قرار دارد. در این نظام، باور بر این است که جامعه باید توسط «بهترینها» اداره شود.
تلفظ
این واژه از طریق زبان فرانسوی (Aristocratie) وارد زبان فارسی شده و تلفظ اصلی آن بر اساس ریشههای اروپایی است. ریشه نهایی آن به واژه یونانی باستان (Aristokratia) بازمیگردد که از دو بخش «آریستوس» به معنی بهترین و «کراتوس» به معنی حکومت تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، اصطلاح ۱۱ حرفی «آریستوکراسی» به عنوان پاسخ دقیق برای پرسشهایی نظیر «حکومت نخبگان»، «اشرافسالاری» یا «حکومت اعیان و خواص» شناخته میشود.
به انگلیسی
واژه Aristocracy در زبان انگلیسی دقیقاً معادل اصطلاح آریستوکراسی در فارسی است و برای توصیف طبقه اشراف یا نظام حکومتی آنها به کار میرود.
به فارسی
از آنجا که این کلمه یک وامواژه فرنگی است، همخانواده صرفی در زبان فارسی ندارد؛ اما واژههای ترکیبی مانند «اشرافسالاری»، «نژادهسالاری» و «حکومت خواص» بهترین برگردانهای معنایی آن هستند. همچنین مشتقاتی مثل آریستوکرات (اشرافزاده) و آریستوکراتیک (اشرافی) نیز در فارسی کاربرد فراوانی دارند.
نماد چیست
در طول تاریخ، نظامهای آریستوکراتیک با نشانهای خانوادگی خاص (هرالدری)، تاجهای پادشاهی و اشرافی کوچک (Coronets)، شجرهنامههای موروثی مصور و اصطلاح کنایهای «خون آبی» (به نشانه اصالت موروثی) نمادگذاری میشدند. در لایههای جامعهشناختی داستانهای قرآنی نیز هرچند این واژه مستقیماً نیامده، اما از طبقات مشابه با عناوین «مَلَأ» (سران قوم) و «مُتْرَفین» (ثروتمندان خوشگذران) یاد شده است.
جمعبندی و توضیح کامل آریستوکراسی
آریستوکراسی اصطلاحی ریشهدار در فلسفه سیاسی و جامعهشناسی است که ریشه در اصطلاح یونانی باستان $Aristokratia$ دارد. این واژه در لغت به معنای «حکومت بهترینها» یا «حکومت بافضیلتترینها» است، اما در گذر زمان و در سیر تحولات تاریخی، بیشتر به معنای اداره جامعه توسط یک طبقه ممتاز، نجیبزاده، ثروتمند و دارای امتیازات موروثی (اشرافسالاری) به کار رفته است.
این ساختار سیاسی در تقابل با نظامهایی چون دموکراسی (مردمسالاری) یا اوکلوکراسی (عوامسالاری) قرار میگیرد. در یک جامعه آریستوکراتیک، قدرت و امتیازات حکومتی بر اساس شایستگیهای عمومی توزیع نمیشود، بلکه بر اساس اصالت خانوادگی، ثروت انباشته و شجرهنامه از نسلی به نسل دیگر منتقل میگردد و نمادهایی چون نشانهای خانوادگی و اصطلاح کنایی خون آبی یادآور این نظام هستند.