یعنی چه
واژهای است قرآنی و فعل ماضی از باب تفاعل که بر مشارکت دو یا چند طرف در صدا زدن یکدیگر دلالت دارد. حرف «فـ» در ابتدای آن به معنای «پس/آنگاه» است و ادامه فعل نشاندهنده فراخواندن متقابل افراد است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتحة فاء، فتحة تاء، الف مدی بعد از نون، فتحة دال و سکون واو در پایان به صورت (فَتَنادَوْا) انجام میشود.
در جدول
این کلمه در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخی ۷ حرفی برای طراحان سؤال با راهنمای «پس یکدیگر را صدا زدند در قرآن» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این واژه برای رساندن مفهوم بانگ زدن بر یکدیگر در آغاز صبح استفاده شده است.
به عربی
در زبان عربی و کتب تفسیر، مترادفهای این فعل را «فتداعوا» یا «فتناجوا» ذکر کردهاند که نقطه مقابل آن «فتکاتموا» (پس پنهانکاری کردند) است.
به فارسی
معادل دقیق فارسی این فعل در متون ترجمه اسلامی، جملاتی نظیر «پس بانگ زدند بر یکدیگر» یا «پس صلا دادند همدیگر را» میباشد.
در قرآن
این کلمه در آیه ۲۱ سوره مبارکه قلم آمده است. این بخش از قرآن به داستان «صاحبان باغ» اشاره دارد؛ افرادی که صبح زود یکدیگر را مخفیانه صدا زدند تا پیش از بیدار شدن فقرا، میوهها را بچینند و چیزی به مستمندان ندهند.
جمعبندی و توضیح کامل فتنادوا
کلمه «فتنادوا» یک فعل کاملاً عربی و قرآنی است که از ریشه (ن د ی) یا (ن د و) در باب تفاعل ساخته شده است. این ساختار صرفی نشاندهنده یک کنش دوطرفه یا جمعی است که در آن افراد همدیگر را صدا میزنند. نکته مهم در بررسی ریشهشناختی این واژه، عدم ارتباط آن با واژه «فتنه» یا ریشه «فتن» است؛ چرا که حرف «ف» در ابتدای آن تنها یک حرف عطف به معنای «پس» یا «آنگاه» است.
این واژه در داستان معروف صاحبان باغ در سوره قلم به کار رفته و تصویرگر لحظهای است که شرکای باغِ سرسبز، صبحگاهان با هیجان و عجله یکدیگر را صدا میزنند تا نقشه خود را عملی کنند. در زبان فارسی، این کلمه اصالت بومی ندارد و صرفاً در ترجمهها، تفاسیر و راهنمای حل جدولهای مذهبی به چشم میخورد.