یعنی چه
این اصطلاح در ادبیات عرفانی و صوفیانه به کل نظام آفرینش و عالم هستی اشاره دارد که بر پایه عشق الهی بنا شده است؛ مسیری چرخشی و دایرهوار که از مبدأ تجلی آغاز شده و عاشق را پس از طی مراتب به معشوق (خداوند) بازمیگرداند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه دایره (با کسره در حرف آخر به عنوان مضاف) و عشق تشکیل شده و به صورت دایِرِهیِ عِشق تلفظ میشود.
در جدول
در سؤالات جدول، پاسخ دقیق برای این مفهوم عرفانی خود عبارت «دایره عشق» (دارای ۸ حرف) یا واژههای متناظر نظیر حلقه عشق است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم چرخه یا قلمرو عشق از عبارات Circle of love یا Sphere of love استفاده میشود.
به عربی
در متون عربی و به ویژه در مکتب عرفانی ابنعربی، مفاهیمی نظیر دائرة العشق یا دائرة الحب برای تبیین حرکت حُبّی عالم به کار میرود.
در قرآن
عین عبارت «دایره عشق» یا حتی خود واژه «عشق» در متن قرآن کریم نیامده است. با این حال، مفسران و عرفا مفهوم متناظر آن یعنی آفرینش بر اساس محبت الهی را از آیاتی مانند «یُحبُّهُم و یُحبّونَه» (سوره مائده، آیه ۵۴) برداشت کردهاند.
نماد چیست
در معرفتشناسی عرفانی، این اصطلاح نماد پرگار است؛ جایی که خداوند یا حقیقت مطلق، نقطه مرکزی و ثابت هستی است و مخلوقات به عنوان محاط این دایره، سرگردان و پویان حول این مرکز در گردشند.
جمعبندی و توضیح کامل دایره عشق
عبارت «دایره عشق» یک ترکیب اضافی (مضاف و مضافالیه) مستقل در واژهنامههای عمومی و کلاسیک زبان فارسی نیست، بلکه اصطلاحی استعاری و عمیق در ادبیات عرفانی و صوفیانه به شمار میرود. این اصطلاح کل نظام آفرینش و جهان هستی را ترسیم میکند که محرک اصلی آن عشق الهی است؛ سیری دایرهوار که نقطه آغاز و انجام آن تجلی خداوند است.
در شعر شاعران بزرگی چون حافظ و صائب تبریزی، این مفهوم با بیانی رمزآلود آشکار شده و به سرگردانی عاشق در حریم معشوق اشاره دارد. از نظر ریشهشناسی، دایره از ریشه عربی (د و ر) به معنی چرخش و عشق از ریشه (ع ش ق) به معنی دلبستگی شدید گرفته شده و در کنار هم مفهوم تمامیت و پیوستگی یک حقیقت واحد را بازگو میکنند.