یعنی چه
این عبارت یک عنوان کلی در زبان فارسی است که به نامها، صفات و عناوین متعدد روز رستاخیز در فرهنگ اسلامی و قرآنی اشاره دارد. قیامت زمان برپا شدن دادگاه عدل الهی، برخاستن مردگان از خاک و حسابرسی به اعمال انسانهاست که در متون دینی با نامهای گوناگونی توصیف شده است.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت ترکیبی و بر اساس قواعد آواشناسی زبان فارسی به صورت «اَز نام هایِ روزِ قِ یامَت» (az nām-hā-ye ruz-e qiyāmat) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این عبارت معمولاً به عنوان طراح سوال برای رسیدن به پاسخهایی چون معاد، رستاخیز، یومالفصل، یومالدین یا الواقعه استفاده میشود. خود عبارت «از نام های روز قیامت» دقیقاً ۱۶ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم قیامت و روز موعود از تعابیری همچون Day of Resurrection (روز برانگیخته شدن)، Judgement Day (روز قضاوت و داوری) و Doomsday (روز پایان جهان و جزا) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی برای این مفهوم عبارتند از: رستاخیز (به معنی برخاستن خفتگان)، پسینروز، روز جزا، روز بازپسین و تنپسین که همگی اشاره به جهان آخرت و پایانی بودن این روز دارند.
در قرآن
ترکیب «یوم القیامة» دقیقاً ۷۰ بار در قرآن کریم تکرار شده است. علاوه بر آن، قرآن برای تصویرسازی ابعاد مختلف این روز از اسامی دیگری مانند یومالدین (روز جزا در سوره حمد)، یومالحساب (روز حسابرسی در سوره ص)، یومالفصل (روز جدایی حق از باطل در سوره نبأ)، الواقعه (حادثه حتمی) و یومالحسره (روز افسوس) استفاده کرده است.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، قیامت با نمادهایی چون «دمیدن اسرافیل در صور» (شیپور بیدارباش)، «میزان» (ترازوی سنجش دقیق اعمال)، «پل صراط» و همچنین «برانگیخته شدن و رویش گیاهان از خاک پس از باران» (به عنوان نمادی طبیعی از زنده شدن دوباره مردگان) شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل از نام های روز قیامت
عبارت «از نام های روز قیامت» در واقع یک مدخل یا عنوان کلی در واژهنامهها و طراحهای جدول است که به مجموعهای از اسامی، اوصاف و عناوین روز رستاخیز در فرهنگ قرآنی و اسلامی اشاره دارد. واژه هسته در این عبارت یعنی «قیامت»، از ریشه عربی «قوم» به معنای ایستادن و برپا شدن گرفته شده و در ادبیات فارسی با واژگانی همچون رستاخیز، پسینروز و روز بازپسین هممعنی است.
در متون دینی بهویژه قرآن کریم، برای این روز بیش از ۷۰ اسم و صفت گوناگون ذکر شده که هر یک به جلوه و بعدی از آن دادگاه بزرگ الهی اشاره میکنند؛ عناوینی مانند یومالحساب برای سنجش اعمال، یومالفصل برای جدایی حق از باطل و یومالدین برای پاداش و کیفر. شناخت این نامها به درک بهتر ویژگیهای این واقعه حتمی کمک میکند.
در بازیهای فکری و جدولهای متقاطع، مواجهه با این عبارت معمولاً راهنمایی برای یافتن کلماتی چون معاد، رستاخیز یا سایر نامهای قرآنیِ این روزِ موعود است. این مفاهیم همواره در ادبیات تعلیمی و عرفانی فارسی نیز جایگاه ویژهای داشته و با نمادهایی چون صور اسرافیل و ترازوی میزان تصویر شدهاند.