یعنی چه
این عبارت برای توصیف اوج عصبانیت و خشم برافروخته به کار میرود. در تفکیک لغوی، «غیظ» بیشتر به خشم درونی یا پنهان و «غضب» به خشمی که در رفتار و چهره آشکار میشود اشاره دارد، اما ترکیب آنها در زبان فارسی افادهٔ شدتِ خشم و عصبانیت مفرط میکند.
تلفظ
تلفظ این واژه مرکب در زبان فارسی به صورت «با غَیْظ و غَضَب» است که از حرف اضافه فارسی و دو واژه با ریشه عربی تشکیل شده است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، برای این راهنما معمولاً خود عبارت ۹ حرفی یا مترادفهایی نظیر خشمگینانه، غضبآلود و عصبانی مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به لحن متن میتوان از قیدهایی که نشاندهنده شدت خشم هستند استفاده کرد.
به عربی
ریشه این کلمات عربی است و در خود زبان عربی نیز به صورت ترکیب یا قیدهای حالت فرد خشمگین به کار میروند.
به فارسی
معادلات و مترادفهای اصیل و رایج این عبارت در زبان فارسی شامل واژههایی چون خشمگینانه، براشفته، غضبآلود، عصبانی و سخطآمیز است. متضاد آن نیز کلماتی مانند «خونسردانه» یا «با حلم و بردباری» میباشد.
در قرآن
خود این ترکیب فارسی در قرآن نیست، اما ریشههای آن آمده است؛ از جمله ریشه غیظ در آیه ۱۳۴ آلعمران «...وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ...» (و فروبرندگان خشم) و آیه ۸ سوره ملک «تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ» (نزدیک است جهنم از خشم پارهپاره شود). ریشه غضب نیز در آیه ۹۳ سوره نساء «...وَعَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِ...» (و خدا بر او خشم گرفت) دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل با غیظ و غضب
ترکیب واژگانی «با غیظ و غضب» یک عبارت وصفی و قید حالت در زبان فارسی است که از دو واژهٔ هممعنی عربی (غیظ و غضب) به همراه حرف اضافه و عطف ساخته شده است. این عبارت در ادبیات و گفتگوهای روزمره برای نشان دادن اوج عصبانیت، خشم برافروخته و حالتی که در آن فرد کنترل رفتاری خود را به دلیل ناخشنودی شدید از دست داده، استفاده میشود.
از منظر واژهشناسی، اگرچه غیظ بیشتر به خشم درونی و غضب به نمود بیرونی آن اشاره دارد، اما همنشینی این دو کلمه در کنار هم تأکیدی بر شدت و عمق این حس مخرب است. در نمادشناسی فرهنگی، این حالت معمولاً با شعلههای سوزان آتش یا رنگ قرمز تند تصویر میشود که حکایت از برافروختگی ظاهر و باطن فرد دارد.
در فرهنگ معین و دهخدا، عبارات مشابهی چون غضبآلود و خشمگینانه به عنوان همپوشانهای معنایی این قید معرفی شدهاند و در متون قرآنی نیز کنترل این حالت (کظم غیظ) از ویژگیهای بارز پرهیزکاران برشمرد شده است.