معنی
واژهٔ آیت در لغت به معنای نشانهٔ آشکار، علامت، برهان و معجزه است. همچنین در ادبیات مذهبی به هر یک از جملات یا بخشهای مشخصشده در قرآن کریم، آیت یا آیه گفته میشود. در کاربرد مجازی نیز به ویژگیهای بسیار برجسته یا افراد ممتاز در یک صفت خاص اطلاق میگردد.
یعنی چه
آیت یعنی پدیده یا سخنی که بهخودیخود هدف نیست، بلکه راهنما و نشانهای است که انسان را به یک حقیقت بزرگتر و والاتر (مانند قدرت و وجود خداوند) راهنمایی میکند و مایۀ عبرت و آگاهی است.
مترادف
واژههایی مانند نشانه، معجزه و برهان نزدیکترین ارتباط معنایی را با آیت دارند و در متون مختلف میتوانند به جای آن استفاده شوند.
متضاد
برای این واژه متضاد دقیق و ثبتشدهای در لغتنامهها وجود ندارد؛ اما در بافت فلسفی و معنایی، مفاهیمی چون ابهام یا بینشانی در نقطهٔ مقابل آن قرار میگیرند.
هم خانواده
این کلمات از ریشهٔ عربی واژه مشتق شدهاند یا در زبان فارسی با افزودن پسوند و ترکیب با کلمات دیگر ساخته شدهاند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ پرسشهایی با عنوان «نشانه»، «معجزه» یا «هر یک از جملات قرآن» معمولاً واژهٔ سه حرفی «آیت» یا «آیه» است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، کلمهٔ آیت در انگلیسی به واژههای متفاوتی ترجمه میشود؛ برای نشانههای طبیعی از Sign، برای آیات کتاب مقدس از Verse و برای امور شگفتانگیز از Miracle استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل آیت
واژهٔ «آیت» یک اصطلاح اصیل با ریشهٔ عربی-قرآنی است که نقشی کلیدی در فرهنگ، عرفان و الهیات اسلامی ایفا میکند. این کلمه در درجهٔ اول به معنی نشانه، معجزه و برهان است و در بافت مذهبی به تکتک جملات کتاب قرآن اطلاق میشود. در نگاه جهانبینی اسلامی، پدیدههای جهان به دو دستهٔ آیات تکوینی (نشانههای خدا در طبیعت مانند گردش شب و روز) و آیات تشریعی (دستورات و وحی الهی) تقسیم میشوند.
در زبان و ادبیات فارسی، آیت بار معنایی بسیار عمیق و زیبایی دارد. شاعران و عارفان پیوسته از این کلمه برای توصیف این مفهوم استفاده کردهاند که هیچ پدیدهای در جهان اصالت مستقل ندارد، بلکه مانند تابلویی راهنما، به حقیقتی برتر و خالقی بیهمتا اشاره میکند. همچنین کاربرد مجاز آن برای انسانهای فوقالعاده در زیبایی، علم یا تقوا، نشاندهندهٔ وسعت معنایی این واژه در میان فارسیزبانان است.