یعنی چه
ترکیب عطفی «مقام و شوکت» یک اصطلاح کنایی و اسمی مرکب در زبان فارسی است که برای توصیف اوجِ ارج، ابهت، قدرت و جایگاه والای اجتماعی یا سیاسی به کار میرود. این واژه کلاسیک و ادبی است و نشاندهنده ابهت و جبروت توام با رتبه بالا است.
تلفظ
واژه مَقام با فتح میم و شوکت با فتح شین و سکون واو تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کنایه با توجه به تعداد حروف تعیین میشود. واژه اصلی ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن، از ترکیبهایی که نشاندهنده شکوه، منزلت و افتخار هستند استفاده میشود.
به عربی
هر دو واژه ریشه عربی دارند و در زبان عربی نیز ترکیبات مشابهی برای رساندن این معنای کنایی به کار میرود.
به فارسی
مترادفهای اصیل فارسی و واژگان جایگزین آن شامل جاه و جلال، فر و شکوه، حشمت و عظمت، شان و منزلت، ابهت و جبروت است. متضاد آن نیز ذلت، خواری، پستی، حقارت و گمنامی است. ریشه مقام از (ق-و-م) و شوکت از (ش-و-ک) به معنی تیزی خار و سلاح است که مجازاً به قدرت پادشاه اطلاق شده است.
در قرآن
ترکیب سرهم «مقام و شوکت» در قرآن نیست. اما «مقام» بارها (مانند آیه ۴۶ سوره رحمن: وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ) به معنی منزلت یا محل ایستادن آمده است. واژه «شوکت» نیز یکبار در آیه ۷ سوره انفال (أَنْ غَیْرَ ذَاتِ الشَّوْکَةِ تَکُونُ لَکُمْ) به معنی ابزار تیز، اسلحه و نیروی جنگی کاروان به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل مقام و شوکت
عبارت «مقام و شوکت» یکی از ترکیبات کنایی و پرکاربرد در ادبیات فارسی است که برای توصیف قدرت، عظمت، و جایگاه بسیار والای اجتماعی، سیاسی یا معنوی افراد به کار میرود. این اصطلاح از دو واژه با ریشه عربی تشکیل شده است؛ مقام که به مرتبه و جایگاه اشاره دارد و شوکت که در ریشه لغوی به معنای تیزی خار و اسلحه بوده و مجازاً به اقتدار و برندگی قدرت فرمانروایان اطلاق شده است.
در فرهنگشناسی ملل، عقاب یا شاهین به خاطر پرواز در بلندای آسمان و ابهت شکارگریاش، نماد عینی مقام و شوکت به شمار میروند و در میان اشیاء نیز تاج و تخت پادشاهی این مفهوم را تداعی میکند. اگرچه این دو کلمه به صورت جداگانه در قرآن کریم با معانی منزلت و نیروی جنگی به کار رفتهاند، اما ترکیب عطفی آنها در زبان فارسی به عنوان مظهر فر، شکوه، حشمت و جلال تثبیت شده است.