یعنی چه
مرجئه در اصطلاح تاریخ ادیان و مذاهب، نام فرقهای فکری و کلامی در صدر اسلام است. پیروان این دیدگاه معتقد بودند که عمل جزء مقوم و اصلی ایمان نیست؛ بنابراین، گناه و خطاکاری (حتی گناهان کبیره) صدمهای به اصل ایمان فرد وارد نمیکند. آنها قضاوت نهایی درباره مؤمن یا کافر بودن افراد و سرنوشت گناهکاران را به روز قیامت و داوری الهی موکول میکردند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت مُرجِئه (Morje'eh) تلفظ میشود و در زبان عربی نیز به صورت مُرجِئَة خوانده میشود.
به انگلیسی
در متون آکادمیک و اسلامشناسی به زبان انگلیسی، این فرقه را با اصطلاحات Murji'ah یا Murji'ites میشناسند که گاهی به جهت معنای لغوی، معادل کلامی Postponers نیز برای آنها به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی این واژه با الف و لام تعریف به صورت «المرجئة» به کار میرود که از ریشه لغوی «إرجاء» اشتقاق یافته است.
به فارسی
در زبان فارسی معادل دقیق یککلمهای برای آن وجود ندارد و معمولاً از ساختار جمع آن یعنی «مرجئیان» یا عبارت توصیفی «قائلان به جدایی عمل از ایمان» استفاده میشود.
در قرآن
خود واژه «مرجئه» به عنوان یک فرقه در قرآن ذکر نشده است زیرا این جریان پس از وفات پیامبر اسلام شکل گرفت؛ اما ریشه لغوی آن یعنی «ارجاء» در آیاتی نظیر آیه ۱۰۶ سوره توبه («وَآخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ») به کار رفته است که به معنی واگذارشدگان به فرمان خداست.
نماد چیست
این فرقه هیچگونه نماد بصری یا پرچم خاصی در تاریخ نداشته است، اما در ادبیات کلامی و روایی، اندیشه مرجئه به عنوان نماد نمادین تفکیک ایمان از عمل، ارجاع دادن داوری به آخرت و گاهی به عنوان نماد سهلانگاری دینی و اباحیگری شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مرجئه
مرجئه یکی از فرقههای مهم و تاثیرگذار کلامی در قرن اول هجری بود که در فضای پر تنش سیاسی و مذهبی آن دوران شکل گرفت. نام این فرقه از واژه «إرجاء» به معنای به تأخیر انداختن یا امید بخشیدن گرفته شده است؛ چرا که آنها داوری درباره ایمان و کفر افراد (به ویژه حاکمان وقت و مرتکبان گناهان کبیره) را به قیامت موکول میکردند و معتقد بودند ظاهرِ شهادتین برای مسلمان بودن کافی است.
این جریان فکری در تقابل مستقیم با گروه خوارج قرار داشت که مرتکبان گناه را کافر میدانستند. مرجئه با شعار جدایی عمل از ایمان، مرزهای سختگیرانه مذهبی را کاهش داد، اما از سوی دیگر به دلیل بیاهمیت جلوه دادن نقش فرایض و رفتارهای دینی در سرنوشت انسان، همواره مورد نقد شدید سایر مذاهب اسلامی از جمله شیعه و اهل سنت قرار گرفت و تفکر آنان به نوعی سهلانگاری عقیدتی متهم شد.