یعنی چه
شیرخورشید (شیر و خورشید) نشان و علامت رسمی سابق دولت ایران تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ است. این نشان از تصویری مرکب از یک شیر (اغلب ایستاده و شمشیر به دست) به همراه خورشیدی تابان در پشت آن تشکیل شده است. همچنین این واژه نام یک سازمان خیریه و امدادی قدیمی در ایران (جمعیت شیر و خورشید سرخ) بوده که امروزه با نام جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران شناخته میشود.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت ترکیب عطفی یا اضافه تلفظ میشود: شيرْ خُوْرْشِيدْ (shīr-o-khūrshīd) یا (shīr-e khūrshīd).
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ به سؤالاتی نظیر «نشان سابق ایران» یا «نام قدیم سازمان هلال احمر» کلمه ۹ حرفی «شیرخورشید» است.
به ترکی
معادل عبارت شیر و خورشید در زبان ترکی «Aslan ve Güneş» است.
به فارسی
در زبان فارسی از واژهها و ترکیباتی همچون «نشان ملی ایران»، «علم شیر و خورشید» و در ادوار گذشته «درفش شاهی» به عنوان عبارات معادل و هممعنی آن استفاده شده است. این واژه از ترکیب دو کلمه کهن پارسی (شیر + خورشید) ساخته شده است.
نماد چیست
این نشان در طول تاریخ سه مفهوم عمده داشته است: ۱. نجومی: نشاندهنده حلول خورشید در صورت فلکی اسد (شیر) در مردادماه. ۲. مذهبی و شیعی (دوران صفویه و قاجار): شیر به عنوان نماد حضرت علی (ع) (اسدالله الغالب)، شمشیر نشان ذوالفقار و خورشید مظهر عظمت دین. ۳. ملی و باستانی (دوران مشروطه و پهلوی): نماد حاکمیت، هویت ایرانی، قدرت ملی و یادآور شکوه ایران باستان.
جمعبندی و توضیح کامل شیرخورشید
واژه و نماد «شیرخورشید» یکی از قدیمیترین و شناختهشدهترین نشانهای ملی و تاریخی ایران است که ریشه تصویری آن به ستارهبینی و نجوم باستان (موقعیت خورشید در برج اسد) بازمیگردد. این نشان از قرن ششم هجری توسط سلجوقیان وارد ضرب سکه شد و از دوره صفویه به عنوان درفش رسمی ایران تثبیت گردید که در ادوار مختلف، تعابیر مذهبی شیعی و ملیگرایانه به خود گرفت.
علاوه بر جنبه حاکمیتی و نمادین، این عبارت در تاریخ معاصر ایران یادآور «جمعیت شیر و خورشید سرخ» است؛ نخستین سازمان امدادی و خیریه رسمی کشور که به عضویت صلیب سرخ جهانی درآمد و پس از تغییرات ساختاری در سال ۱۳۵۹، نام آن به جمعیت هلال احمر تغییر یافت.