یعنی چه
به کسی گفته میشود که در رفتار، تصمیمات، اندیشه و احساسات خود بیثبات و ناپایدار است؛ کسی که هر لحظه بدون دلیل مشخصی رای و عقیدهاش تغییر میکند و خوی و طبع ثابتی ندارد. این واژه برای افراد معمولی و کلاسیک به کار میرود و اشاره به نوسان خلق و خو دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «دَم دَم مِ زاج» است که در گفتار عامیانه بیشتر به صورت «دمدمیمزاج» (dam-dam-i-mezāj) به کار میرود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند بوقلمونصفت، متلونالمزاج و سسترای نیز به عنوان هممعنی استفاده میشوند، اما پاسخ دقیق ۸ حرفی خودِ «دم دم مزاج» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به شدت و نوع این بیثباتی، از صفتهای متعددی استفاده میشود؛ مثلاً Moody بیشتر به نوسان خلق و خوی احساسی و Fickle به سسترای بودن در تصمیمات اشاره دارد.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح «متلون المزاج» (دارای مزاج رنگارنگ) و «متقلب» (دگرگونشونده) دقیقترین برگردانها برای این مفهوم روانشناختی و رفتاری هستند.
به فارسی
واژههای سره و اصطلاحات متعددی در فارسی برای این حالت وجود دارد. واژه از ترکیب «دَم» (به معنی لحظه و آن) و «مزاج» (طبع و خوی) ساخته شده که نشاندهنده تغییر خوی در هر لحظه است. متضاد آن کلماتی مثل مصمم، باثبات، استوار و راسخالعقیده هستند.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه فارسی، «بوقلمون» به دلیل توانایی طبیعیاش در تغییر رنگ لحظهای، نماد اصلی افراد دمدمیمزاج است. در نگاه مدرنتر، «بادنما» که با کوچکترین وزش باد جهت خود را تغییر میدهد، به عنوان نماد این ویژگی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل دم دم مزاج
اصطلاح «دمدم مزاج» یا «دمدمیمزاج» وصف حال افرادی است که ثبات قدم و پایداری در آرا، احساسات و تصمیمات خود ندارند. این واژه که ریشهای فارسی-عربی دارد، از تکرار کلمه «دم» (به معنی لحظه) به همراه «مزاج» شکل گرفته و به زیبایی مفهوم «هر لحظه به یک حال و طبع درآمدن» را منتقل میکند. این افراد معمولاً بدون وجود محرک یا دلیل منطقی بیرونی، ناگهان از حالتی به حالت دیگر تغییر موضع میدهند.
در فرهنگ و ادبیات ما، رفتارهای اینچنینی با نمادهایی چون بوقلمون یا بادنما توصیف میشوند تا گویای بیثباتی محض آنها باشند. از نظر واژهگزینی در جدول و لغتنامه، مترادفهایی همچون متلونالمزاج، سسترای و بلهوس برای آن تعریف شده و در زبانهای دیگر نظیر انگلیسی و عربی نیز معادلهای دقیق روانشناختی برای آن وجود دارد که نشاندهنده جهانشمول بودن این خصیصه اخلاقی است.