یعنی چه
این اصطلاح در مکالمات روزمره زمانی به کار میرود که فردی تلاش میکند با زبانبازی، آشفتگی ذهنی یا استفاده از استدلالهای پوچ و مغالطهآمیز، حقیقت را پنهان کند یا یک ادعای باطل را درست جلوه دهد. این عبارت دعوتی است به صداقت، منطق و پرهیز از به کار بردن ترفندهای کلامی فریبدهنده.
تلفظ
تلفظ دقیق این عبارت به صورت «سَفْسَطَه نَکُن» است.
در جدول
پاسخ متداول در جدول برای این مفهوم «سفسطه نکن» (۸ حرف) یا «مغلطه نکن» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاحات مربوط به سوفیسم و مغالطه برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی فعل نهی از ماده سفسطه یا غلط به کار میرود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی آن شامل مغالطه نکن، جدل بیهوده نکن، دمخروس را پنهان نکن و حقیقت را دگرگون نکن است.
جمعبندی و توضیح کامل سفسطه نکن
عبارت «سفسطه نکن» یک ترکیب فعلی کاربردی در زبان فارسی است که ریشه در فلسفه یونان باستان و واژه «سوفیست» دارد. سوفیستها کلماتی را به کار میبردند تا هر ادعایی را فارغ از حق یا باطل بودن به کرسی بنشانند. امروزه این اصطلاح در گفتوگوهای روزمره به عنوان یک ابزار دفاعی در برابر استدلالهای فریبدهنده و ظاهراً منطقی استفاده میشود.
وقتی کسی به مخاطب خود میگوید «سفسطه نکن»، در واقع او را به چالش میکشد تا دست از زبانبازی و مغالطه بردارد و با برهانهای صحیح و منطقی سخن بگوید. در ادبیات و منطق، این رفتار کلامی به سراب یا مار زبانی تشبیه میشود که ظاهری آراسته اما باطنی پوچ یا آسیبرسان دارد.
اگرچه این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده، اما مفاهیمی همسو مانند «مراء» و «جدال بالباطل» که اشاره به بحثهای لجوجانه برای پوشاندن حقیقت دارند، به شدت ملامت شدهاند. این عبارت همواره دعوتی است راسخ به راستگویی و تفکر اصولی.