یعنی چه
واژه زیبا صفت است و به هر چیز یا کسی که دارای جلوه ظاهری یا معنوی خوشایند، آراسته و متناسب باشد، گفته میشود. در لغتنامههای معتبر مانند دهخدا و معین، علاوه بر معنای نیکو و قشنگ، به معنای قدیمیتر آن یعنی شایسته، سزاوار و برازنده نیز اشاره شده است؛ چنانکه فردوسی میگوید: درشتی نه زیباست از شهریار.
مترادف
زبان فارسی سرشار از واژههای لطیفی است که به عنوان مترادف زیبا به کار میروند؛ برخی بر ظاهر (مثل خوشگل و خوبرو) و برخی بر تناسب و رفتار (مثل شایسته و موزون) دلالت دارند.
متضاد
اصلیترین و قطعیترین متضاد واژه زیبا، کلمه «زشت» است. با توجه به معنای کهن آن (شایسته)، واژههایی مانند ناشایست و بد نیز متضاد آن به شمار میروند.
هم خانواده
واژههای همخانواده زیبا مستقیماً از ریشه فارسی آن مشتق شدهاند. کلماتی مانند تزیین یا تجمل گرچه معنای نزدیکی دارند، اما به دلیل ریشه عربی، همخانواده واقعی زیبا محسوب نمیشوند.
ریشه
این کلمه کاملاً فارسی است و از بن مضارع «زیب» (از مصدر زیبیدن به معنی آراسته بودن و سزاوار بودن) به همراه پسوند صفتساز «ـا» تشکیل شده است.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این صفت با کسره کشیده در بخش اول و الف مدی در بخش دوم به صورت zibā انجام میشود.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، خود واژه «زیبا» یک پاسخ دقیق و ۴ حرفی است. همچنین طراحان جدول ممکن است از مترادفهای ۴ حرفی آن نظیر قشنگ، جمیل یا نیکو استفاده کنند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژههای متعددی برای رساندن مفهوم زیبایی وجود دارد که بسته به شدت، نوع و جنسیت سوژه انتخاب میشوند.
به عربی
در زبان عربی واژه جمیل رایجترین معادل است. این کلمه به صورت فارسی در قرآن نیامده، اما معادلهای مفهومی آن مانند «صَبْرٌ جَمِیلٌ» یا واژه «أَحْسَن» بارها در آیات قرآنی برای توصیف زیبایی آفرینش و رفتارها به کار رفتهاند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی و آذربایجانی، اصلیترین، دقیقترین و رایجترین معادل برای واژه زیبا، کلمه Güzel (گوزل) است.
جمعبندی و توضیح کامل زیبا
واژه «زیبا» یکی از اصیلترین و پرکاربردترین صفات در زبان فارسی است که ریشه در فعل کهن «زیبیدن» دارد. این کلمه در گذر زمان نه تنها برای توصیف چشماندازها، مظاهر آراسته و چهرههای قشنگ به کار رفته، بلکه معنایی عمیقتر مرتبط با شایستگی، تناسب و برازندگی را نیز در خود حمل میکند؛ به طوری که در ادبیات کلاسیک فارسی، رفتار و گفتار پسندیده نیز «زیبا» خوانده شده است.
در فرهنگ و عرفان ایرانی، زیبایی جلوهای از کمال، نظم آفرینش و بازتابی از جمال الهی قلمداد میگردد. این واژه به دلیل طنین دلنشین و معنای والایش، همواره یکی از محبوبترین نامها برای دختران ایرانی بوده و نمادی از لطافت، پاکی، نیکی و ارزشمندی مادی و معنوی به شمار میرود.