معنی
این واژه در اصل یک اسم مصدر عربی به معنای اجبار، زور، قهر و خوار کردن است. اما در کاربرد امروزی و ادبی زبان فارسی، به عنوان یک حرف اضافه معنایی به کار میرود و نشاندهنده وقوع یک امر با وجود موانع یا برخلاف خواست شرایط است.
یعنی چه
اصطلاح «رغم» یا «علیرغم» زمانی استفاده میشود که کار یا رویدادی برخلاف خواست، تمایل اولیه، یا با وجود شرایط سخت و موانع پیشرو به سرانجام برسد. معنای لغوی آن در اصل به کنایه از تسلیم و خاکمالی شدن بینی اشاره دارد.
مترادف
کلماتی که مفهوم مخالفت با شرایط حاکم یا انجام یافتن کارها با وجود موانع را میرسانند.
متضاد
واژههایی که نشاندهنده همراهی، موافقت و انجام کار بر اساس تمایل یا در نتیجه مستقیم شرایط مساعد هستند.
هم خانواده
مشتقات و کلمات همریشه عربی که مفهوم اجبار، ناپسندی یا به خاک مالیدن بینی (کنایه از تسلیم و خواری) را در خود دارند.
ریشه
این واژه از زبان عربی وارد فارسی شده است. معنای ریشهای آن به «خاک نرم» یا «به خاک مالیدن بینی» بازمیگردد که استعارهای از تحقیر، ذلت و تسلیم خلاف میل است. این مفهوم در قرآن کریم نیز به صورت واژه «مراغماً» (آیه ۱۰۰ سوره نساء) به معنی اقامتگاه و پناهگاهی برای به خاک مالیدن بینی دشمنان و جاری کردن دین خدا به کار رفته است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ به راهنمای «برخلاف میل» یا «با وجودِ» در قالب یک کلمه سه حرفی، «رغم» است.
جمعبندی و توضیح کامل رغم
واژه «رغم» یک اسم مصدر عربی است که از ریشه ثلاثی «ر غ م» به معنای خاک نرم گرفته شده است. در زبان عربی، تعبیر معروف «رغم انف» به معنای به خاک مالیده شدن بینی، کنایه از خوار شدن و تسلیم شدن برخلاف میل شخصی بوده است. با ورود این واژه به ادبیات فارسی، معنای آن دچار تحول شده و بیشتر به عنوان یک حرف اضافه معنایی کاربرد پیدا کرده است.
امروزه در زبان فارسی معاصر، این کلمه معمولاً به شکل ترکیبی «به رغمِ» یا «علیرغمِ» استفاده میشود و معنای «با وجودِ»، «برخلافِ» یا «بدون توجه به موانع» را میدهد. این واژه در متون ادبی، مطبوعاتی و اداری برای نشان دادن پایمردی، مقاومت یا وقوع یک رویداد در مواجهه با شرایط ناسازگار و سخت کاربرد فراوانی دارد.
در قرآن کریم نیز همخانواده این واژه در قالب اسم مکان/مصدر میمی «مُراغَم» در سوره نساء آمده که به معنای پناهگاه و جایی است که انسان با هجرت به آن، برخلاف میل دشمنان باعث سرافکندگی آنان میشود. بنابراین، رغم در سیر تحول خود از یک مفهوم مرتبط با تحقیر، به نمادی زبانی برای توصیف حرکت و موفقیت در برابر موانع تبدیل شده است.