یعنی چه
واژه ادخن در لغت به معنای تاریک، مکدر، غبارآلود و به رنگ دود است. این کلمه برای توصیف اشیاء یا حیواناتی که رنگ تیره و مایل به سیاه دارند (مانند قوچ تیرهرنگ) یا غذایی که بر اثر دود، بو و طعم دودی گرفته، به کار میرود.
تلفظ
این کلمه به صورت فتحة اول، سكون دال، فتحة خاء و نون ساکن (اَدْخَن) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه ادخن به عنوان پاسخ برای راهنماهایی نظیر تیره، کدر، دودی یا مایل به سیاهی کاربرد دارد و یک واژه ۴ حرفی است.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه مفاهیمی چون دودی بودن، رنگ تیره داشتن و آلوده به دوده را منتقل میکنند.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و مؤنث آن در زبان عربی به صورت «دخناء» به کار میرود.
به فارسی
برگردان و معادلهای دقیق این کلمه در زبان فارسی، واژگانی چون تیرهگون، دودی، غبارآلود، مکدر و سیاهفام هستند که ویژگی تیرگی یا آلودگی به دود را میرسانند.
در قرآن
عین واژه «ادخن» در قرآن کریم ذکر نشده است؛ اما ریشه سهحرفی آن (د خ ن) در قالب کلمه «دُخان» (به معنی دود) در آیه ۱۱ سوره فصلت و همچنین به عنوان نام سوره مبارکه «دخان» به چشم میخورد.
نماد چیست
در ادبیات و روایات، این مفهوم نمادی از فتنههای تاریک، شبههبرانگیز و کور است که تشخیص حق از باطل در آن دشوار میشود؛ همانطور که در احادیث از اصطلاح «فتنة دخناء» برای اشاره به فتنههای تاریک استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل ادخن
واژه «ادخن» یک صفت مشبهه وامگرفته از ریشه عربی (د-خ-ن) است که به طور مستقیم با مفاهیمی چون دود، دودی شدن و تیرگی پیوند دارد. این واژه در زبان فارسی به عنوان صفت برای اشاره به اشیاء، حیوانات یا حالتهایی که رنگ تیره، کدر و مایل به سیاهی دارند یا بوی دود به خود گرفتهاند، استفاده میشود.
اگرچه خود این صورت کلمه در قرآن کریم نیامده، اما همخانوادههای سرشناس آن مانند «دخان» حضور پررنگی در فرهنگ اسلامی و قرآنی دارند. در متون کهن و اصطلاحات ادبی، این کلمه علاوه بر معنای ظاهری دودی و کدر بودن، به صورت مجازی به عنوان نمادی از ابهام، تاریکی و فتنههای کور و شبههبرانگیز غبارآلود نیز به کار میرود.