یعنی چه
در اصطلاحات جامعهشناسی، اقتصاد سیاسی و تاریخ، «خرده دهقانان» به طبقهای از کشاورزان گفته میشود که صاحب قطعه زمین کوچکی هستند یا زمین محدودی را اجاره کردهاند. آنها عموماً به همراه خانواده خود روی زمین کار میکنند و هدف اصلیشان تأمین معاش خود است، نه تجارت کلان؛ این اصطلاح در بازخوانی تاریخ فئودالیسم و گذار به سرمایهداری کاربرد فراوانی دارد.
تلفظ
این واژه از ترکیب «خُردِه» (به معنی کوچک) و «دِهقانان» (جمع دِهقان/دِهگان به معنی روستایی و کشاورز) ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این اصطلاح ۱۱ حرفی به عنوان پاسخ برای معادلهایی نظیر زارعان کمزمین یا کشاورزان معیشتی خرد به کار میرود.
به انگلیسی
در متون اقتصادی و تاریخی بینالمللی، بسته به سیاق متن از واژگان متفاوتی برای اشاره به این مفهوم استفاده میشود.
در قرآن
ترکیب «خرده دهقانان» یا کلمه «دهقان» در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال، مفاهیمی مانند «زارعین» (کشتکنندگان) یا «حرث» (کشت و زرع) بارها در آیات مختلف با مضامین اخلاقی و اقتصادی به کار رفتهاند.
نماد چیست
در نمادپردازیهای سیاسی، اجتماعی و طبقاتی جهان (بهویژه در جریانهای سوسیالیستی و چپ)، «داس» به عنوان نماد نمادین طبقه خردهدهقان و زارعان کمزمین شناخته میشود که معمولاً در کنار «چکش» (نماد کارگران صنعتی) قرار میگیرد.
جمعبندی و توضیح کامل خرده دهقانان
اصطلاح «خرده دهقانان» پدیدهای ساختاری در تاریخ اقتصادی و اجتماعی جوامع سنتی و در حال گذار را توصیف میکند. این گروه، بر خلاف کلانمالکان یا فئودالها، تکیه بر نیروی کار خانوادگی و ابزارهای تولید محدود دارند و فعالیت آنها بیش از آنکه جنبه انباشت سرمایه یا تجارت داشته باشد، معطوف به بقا و تأمین مایحتاج اولیه زندگی است.
بررسی ریشهشناختی این واژه نشاندهنده اصالت فارسی آن است که از لایههای زبانی پهلوی تا به امروز حفظ شده است. شناخت این طبقه اجتماعی نقش کلیدی در تحلیل پویاییهای روستایی، انقلابهای ارضی و چگونگی دگرگونی جوامع از ساختار کشاورزی فئودالی به سمت مناسبات مدرن و سرمایهداری صنعتی ایفا میکند.