یعنی چه
وارونا یکی از عالیمقامترین و بزرگترین خدایان در اساطیر کهن هند و ایرانی (ودایی) است. او به عنوان مظهر آسمان صاف و محیط بر جهان، فرمانروای شب، مظهر عدالت الهی و نگهبان نظم جهانی (رُتا) شناخته میشود که بعدها در اساطیر به خدای آبها و اقیانوسها تبدیل شد.
تلفظ
این واژه به صورت [vârunâ] تلفظ میشود. در زبان سانسکریت نیز به همین صورت قرائت شده و نباید آن را با صفت عام «وارونه» اشتباه گرفت.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این ایزد اساطیری از نام واژگان کهن هندواروپایی استفاده میشود.
به عربی
در زبان و متون اساطیری عربی، این نام عینا منتقل میشود و برای بیان مفهوم آن از عبارت «إله السماء» (خدای آسمان) یا «إله المحيطات» (خدای اقیانوسها) استفاده میکنند.
به فارسی
در لغتنامه دهخدا، واژههای «وارون» و «وارونه» به عنوان نامهای دیگر این خدای اساطیری ذکر شدهاند. از نظر جایگاه اساطیری در ایران باستان، او تا حدی همتراز با اهورامزدا (از نظر دانایی و برپایی نظم) و آناهیتا (از نظر ارتباط با آب) قرار میگیرد.
در قرآن
واژه وارونا دارای ریشه کهن هندواروپایی و آریایی است و به هیچ وجه در متن قرآن کریم یا زبان عربی فصیح به کار نرفته است.
نماد چیست
وارونا در اساطیر نماد نظارت بر اعمال انسانها، آسمان پر ستاره و آبهای بیکران است. او سوار بر موجودی دریایی به نام «ماکارا» (ترکیبی از تمساح و ماهی) تصویر میشود و کمندی در دست دارد که نماد به بند کشیدن گناهکاران و برقرارکنندگان بینظمی است.
جمعبندی و توضیح کامل وارونا
وارونا یکی از کلیدیترین و کهنترین چهرههای اساطیری میان اقوام آریایی است که ریشه در دوران پیش از تفکیک هندیان و ایرانیان باستان دارد. این واژه از ریشه هندواروپایی به معنی پوشاندن و احاطه کردن گرفته شده که کنایهای زیبا از آسمانِ احاطهکننده زمین است. او مظهر قانونِ خللناپذیر کیهانی، راستی و عدالت به شمار میرفت.
اگرچه در گذر زمان و با تحول باورها، جایگاه وارونا در هند به خدای اقیانوسها و آبها محدود شد و در ایران نیز ویژگیهای او در وجود اهورامزدا تجلی یافت، اما نام او همچنان به عنوان یکی از نمادهای بزرگ اصالت اساطیری باقی مانده است. باید توجه داشت که در زبان فارسی معاصر، این اسم خاص نباید با صفت «وارونه» به معنی معکوس اشتباه گرفته شود.