یعنی چه
ابریق به ظرفی سفالی یا فلزی گفته میشود که برای نگهداری و ریختن مایعات استفاده میشود و مشخصه اصلی آن داشتن یک دسته (گوشه) و یک لوله (ناودانک) است. این واژه در گذشته کاربردی وسیع شبیه به آفتابه، کوزه، آبدستان و مشربه امروزی داشته است.
تلفظ
این واژه به صورت «اِ بْ ریق» (ebriq) تلفظ میشود.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، واژه ابریق معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «آفتابه قدیمی»، «کوزه لولهدار» یا «آبدستان» به کار میرود و خود کلمه دارای ۵ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به کاربرد دقیق ظرف، از واژههای Pitcher یا Jug برای کوزههای بزرگ و از Ewer برای ظروف آب دستشویی قدیمی (آبدستان) استفاده میشود.
به عربی
این کلمه در زبان عربی به صورت «إبریق» به کار میرود و جمع تکسیر آن «أباریق» است که در قرآن کریم نیز به همین صورت جمع آمده است.
به فارسی
ابریق در اصل یک واژه معرب (عربیشده) از کلمه فارسی باستان/میانه «آبریز» یا «آبری» است که به معنی ظرفی برای ریختن آب بوده و پس از ورود به زبان عربی، تغییر شکل یافته و دوباره به ادبیات فارسی بازگشته است.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و کلاسیک، ابریق نماد جام طهور، وسیله پاکیزگی و تجلی فیض الهی است. همچنین به دلیل صفا و روشنی جنس آن، لغتشناسان آن را نماد درخشندگی و صیقلزدگی دانسته اند؛ چنانکه اصطلاح «شمشیر ابریق» به معنای شمشیر بسیار براق و درخشان به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ابریق
واژه «ابریق» نمونهای جالب از کلمات معرب در زبان فارسی است. این کلمه در اصل از واژه فارسی باستان «آبریز» (ظرفی برای ریختن آب) گرفته شده، به زبان عربی رفته و به شکل «ابریق» درآمده است و سپس دوباره به زبان فارسی بازگشته است. در کاربرد روزمره و قدیمی، ابریق به ظروف سفالی یا فلزی دستهدار و لولهداری گفته میشد که برای شستشو یا نوشیدن مایعات به کار میرفته و معادل امروزی آن آفتابه یا کوزه لولهدار است.
این کلمه وجهه ادبی و قرآنی برجستهای نیز دارد؛ به طوری که یکبار در قرآن کریم (سوره واقعه، آیه ۱۸) به صورت جمع («أَبَارِیق») در وصف ظرفهای شراب طهور بهشتی مقربان به کار رفته است. در اشعار عرفانی و کهن فارسی، ابریق علاوه بر کاربرد مادی، نمادی از صفا، درخشندگی، تجلی فیض الهی و وسیلهای برای پاکیزگی روح و تن به شمار میرود.