سعد بلع یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل سعد بلع

سعد بلع یکی از اصطلاحات ترکیبی و کهن در نجوم اسلامی و تقویم‌های سنتی کشاورزی است. از منظر اخترشناسی قدیمی، این عبارت به منزل بیست و سوم از منازل بیست و هشت‌گانه ماه اشاره دارد که با ستاره‌هایی در صورت فلکی دلو (آبریز) همپوشانی دارد. ابوریحان بیرونی در کتاب التفهیم ریشه نام‌گذاری آن را به فرو بردن و بلعیدن نسبت داده است.

در تقویم عامیانه و موروثی کشاورزان، سعد بلع نمایانگر دومین دوره از چهار دوره ۵۰ روز پایانی زمستان است. این زمان با تغییرات جوی ملایم‌تر همراه است که در آن خاک زمین پس از پشت سر گذاشتن چله بزرگ زمستان، قدرت جذب بالایی پیدا می‌کند و باران‌های نذری و فصلی را به سرعت در خود فرو می‌برد و زمینه‌ساز جوشش چشمه‌ها و پر شدن قنات‌ها می‌شود.

از نظر لغوی این اصطلاح از دو واژه عربی «سعد» به معنای خوش‌یمنی و فرخندگی و «بلع» به معنی بلعیدن ساخته شده است. جالب اینجاست که ریشه کلمه دوم در قرآن کریم و در داستان طوفان نوح نیز با همین مفهوم فرو بردن آب توسط زمین (ابْلَعِي مَاءَكِ) به کار رفته که پیوند معنایی عمیق این واژه با پدیده‌های طبیعی را نشان می‌دهد.