یعنی چه
تجلیه در لغت به معنای آشکار کردن، پدیدار ساختن و زدودن چرک و زنگار از روی چیزی است تا درخشان شود. در اصطلاح عرفان و اخلاق، به مرحلهای از سیر و سلوک گفته میشود که سالک ظاهر و اعضای بدن خود را به احکام الهی و طاعت شرع میآراید تا رفتار بیرونیاش با خلوص نیت نورانی شود.
تلفظ
این واژه به صورت فتح ت، سکون ج، کسر ل، فتح ی و هاء ملفوظ یا صامت (تَجلیه) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی نظیر آشکار کردن، پدیدار ساختن، روشنگری و جلوهگر ساختن به عنوان راهنما برای این واژه ۵ حرفی به کار میروند.
به انگلیسی
واژگان فوق دقیقترین معادلهای انگلیسی برای رساندن مفهوم آشکارسازی و جلوه بیرونی تجلیه هستند.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد (از ماده ج ل و یا ج ل ی در باب تفعیل) و در عربی فصیح به معنی آشکار ساختن و مسابقه اسبدوانی نیز میآید.
در قرآن
خودِ مصدر «تجلیه» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما فعلهای همخانوادهٔ آن مانند «تَجَلّىٰ» در آیه ۱۴۳ سوره اعراف (فَلَمّا تَجَلّىٰ رَبُّهُ لِلْجَبَلِ) و «جَلّاها» در آیه ۵ سوره شمس (وَالنَّهَارِ إِذَا جَلَّاهَا) ذکر شدهاند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی، تجلیه نماد غبارزدایی از آینه دل یا تابش نور بر تاریکی است؛ چرا که سالک پس از پاک کردن رذایل، انوار الهی را در رفتار بیرونی خود آشکار و متجلی میسازد.
جمعبندی و توضیح کامل تجلیه
واژه «تجلیه» در اصل یک مصدر عربی از ماده «جلو» یا «جلی» است که در لغت به معنای پدیدار ساختن، اظهار کردن و پاک کردن غبار و زنگار از روی اجسام تیره به منظور درخشش آنهاست. این واژه در زبان فارسی املایی دقیق دارد و در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان یک کلمه ۵ حرفی با مفاهیمی چون روشنگری و ابراز شناخته میشود.
در اصطلاح عرفان و سلوک اسلامی، تجلیه جایگاه بسیار ظریف و ویژهای دارد. سیر و سلوک اخلاقی معمولاً شامل چهار مرحله پیاپی است: ابتدا «تخلیه» یعنی پاکسازی باطن از صفات ناپسند، سپس «تحلیه» یعنی آراستن درون به فضایل اخلاقی، و در مرتبه سوم «تجلیه» که به معنای نورانی شدن جَوارح، ظاهر و اعضای بدن به طاعات شرعی و احکام الهی است تا انوار حق بر قلب تابان شود و در نهایت به مرتبه «فنا» ختم میگردد.
اگرچه خود لفظ تجلیه در قرآن کریم عیناً نیامده است، اما افعال همخانواده آن مانند تجلی در داستان تجلی خداوند بر کوه طور در سوره اعراف مکرراً استفاده شده است. این واژه در ادبیات و عرفان نماد آینهای است که صیقل داده شده تا بتواند انوار الهی را به زیباترین شکل ممکن در رفتار بیرونی انسان منعکس کند.