یعنی چه
واژه نعثل در زبان عربی به چند معنی به کار میرود: نخست به معنی کفتار نر، دوم به معنی پیرمردی که به دلیل کهولت سن دچار حماقت و سستی شده است، و سوم به مردی اطلاق میشود که ریش بسیار بلند و پرپشتی دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت فَتحه بر روی نون، سکون بر روی عین و فتحه بر روی ثاء یعنی نَعْثَل (Na'thal) است که بر وزن واژه جعفر تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه برای راهنمای «کفتار نر» یا «پیرمرد نادان»، خود کلمه ۴ حرفی «نعثل» است.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در لغتنامههای کهن عربی مانند تاجالعروس و منتهیالارب به همین صورت برای توصیف کفتار یا مرد کمعقل ریشبلند استفاده شده است.
به فارسی
در زبان فارسی معادل دقیقی که یک واژه جامد تککلمهای باشد ندارد، اما میتوان آن را به کفتار نر یا پیرمرد نادان و گرانریش ترجمه کرد. متضاد وصفی آن نیز «جوان خردمند» است.
در قرآن
کلمه نعثل در قرآن کریم وجود ندارد و یک واژه کاملاً غیرقرآنی است که کاربرد آن بیشتر در متون لغوی، شعر جاهلی و روایات تاریخی صدر اسلام دیده میشود.
نماد چیست
این واژه نماد طعنه سیاسی است. در مدینه مردی یهودی یا مصری به نام نعثل وجود داشت که ریش بسیار بلندی داشت. در دوران خلافت عثمان بن عفان، مخالفان او از جمله عایشه، به دلیل شباهت ظاهری ریش عثمان به آن شخص، او را با لحن طعنهآمیز «نعثل» خطاب میکردند که نمونه مشهور آن جمله «اُقتُلوا نَعثَلاً» است.
جمعبندی و توضیح کامل نعثل
واژه «نعثل» یک کلمه اصیل عربی بر وزن جعفر است که در لغتنامههای کهنی چون دهخدا و منتهیالارب به معانی کفتار نر، پیرمرد کمعقل و نادان، و همچنین مردی با ریش بسیار بلند و انبوه تعریف شده است. این کلمه بر خلاف تصور برخی ابزارهای دیجیتال، هیچ ارتباطی با گیاهان یا ریشههای زبان فارسی ندارد و کلمهای کاملاً جامد است.
بیشترین شهرت این واژه در تاریخ اسلام به کاربرد سیاسی و کنایهای آن بازمیگردد. در صدر اسلام، مخالفان خلیفه سوم (عثمان بن عفان) به دلیل ریش بلندش، او را به مردی یهودی یا مصری در مدینه که نعثل نام داشت و ریشی انبوه داشت تشبیه میکردند و این کلمه به عنوان ابزاری برای طعنه و هجو سیاسی علیه خلیفه به کار میرفت.
در بازیهای شرح در متن و جدول، این کلمه معمولاً به عنوان یک پاسخ چهار حرفی برای طراحان سوال محبوب است. در قرآن کریم هیچ اثری از این واژه نیست و استفاده از آن صرفاً به پهنه ادبیات لغوی عرب، تاریخ صدر اسلام و اشعار هجوی محدود میشود.