یعنی چه
در اصطلاح حقوقی و فقهی، شخص اعتباری به دستهای از افراد، مؤسسات، شرکتها، یا نهادهای عمومی و دولتی گفته میشود که خودشان وجود طبیعی و فیزیکی ندارند، اما قانون یا عقلا برای آنها شخصیت، حقوق و تکالیفی شبیه به انسانها فرض و «اعتبار» کردهاند؛ مانند یک شرکت تجاری، دانشگاه، یا شهرداری.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «شَخصِ اِعـتِـباری» (shakhs-e e'tebāri) است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این واژه در جدول «شخص اعتباری» با ۱۰ حرف است. از واژههای هممعنی مانند «شخص حقوقی» نیز استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی و متون حقوقی بینالمللی برای اشاره به این مفهوم از عبارات فوق استفاده میشود.
به عربی
در فقه و حقوق کشورهای عربی، این دو اصطلاح دقیقاً همسنگ شخص اعتباری در زبان فارسی هستند.
به فارسی
معادلهای رایج و اصیل این واژه در زبان فارسی حقوقی شامل «شخص حقوقی»، «شخص فرضی» و «شخص قانونی» است که در برابر «شخص حقیقی» یا «شخص طبیعی» قرار میگیرند.
در قرآن
ترکیب «شخص اعتباری» یک اصطلاح مستحدثه (جدید) در فقه مضاف و حقوق مدرن است و در متن قرآن وجود ندارد. با این حال، آیاتی مثل آیه ۲۹ سوره نساء («یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَأْکُلُوا أَمْوَالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْبَاطِلِ...») که مربوط به روابط مالی و تجاری است، امروزه توسط فقها برای احکام شرکتها و اشخاص اعتباری نیز تنقیح مناط و استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل شخص اعتباری
شخص اعتباری یکی از کلیدیترین مفاهیم در حقوق و فقه معاصر است. این اصطلاح اشاره به موجودیتهایی مانند شرکتها، سازمانها، بانکها و نهادهای دولتی دارد که گرچه مانند انسانها دارای روح و جسم نیستند، اما سیستم قانونی برای آنها هویت، دارایی، حق اقامه دعوی و مسئولیتهای مالی و حقوقی مستقل در نظر میگیرد.
تفاوت بنیادین این مفهوم با شخص حقیقی در این است که حیات و حقوق شخص اعتباری وابسته به قراردادهای اجتماعی و قوانین موضوعه است. به همین دلیل، اموال و دیون یک شرکت یا سازمان، مجزا از اموال شخصی صاحبان یا مدیران آن ارزیابی میشود که این امر تسهیلکننده تجارت و روابط اقتصادی مدرن است.
در نظام حقوقی ایران و فقه پویای اسلامی، با وجود جدید بودن این عنوان، احکام و آثار شرعی کاملی برای اشخاص اعتباری تعریف شده است تا بتوانند به عنوان یک رکن مستقل در معاملات، قراردادها و مناسبات اجتماعی ایفای نقش کنند.